اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِذ تَمشِي أُختُک‌َ فَتَقُول‌ُ هَل أَدُلُّکُم عَلي مَن يَکفُلُه‌ُ فَرَجَعناک‌َ إِلي أُمِّک‌َ کَي تَقَرَّ عَينُها وَ لا تَحزَن‌َ وَ قَتَلت‌َ نَفساً فَنَجَّيناک‌َ مِن‌َ الغَم‌ِّ وَ فَتَنّاک‌َ فُتُوناً فَلَبِثت‌َ سِنِين‌َ فِي أَهل‌ِ مَديَن‌َ ثُم‌َّ جِئت‌َ عَلي قَدَرٍ يا مُوسي (40)
زماني که رفت خواهر تو پس گفت آيا شما را دلالت کنم بر کسي که کفالت کند اينکه طفل را پس برگردانيد ترا بسوي مادرت تا چشم او روشن شود و محزون نباشد و کشتي نفسي را پس نجات داديم ترا از غم و گرفتاري و آزموديم ترا آزمودني.
(إِذ تَمشِي أُختُک‌َ) چون بعد از گرفتن صندوق موسي در دامن فرعون قرار گرفت اينکه قضيه چون امر عظيمي بود منتشر شد در مصر و خبر رسيد بمادر موسي او دانست که موسي در دامن فرعون است بخواهر موسي گفت برو مشاهده کن که کار موسي بکجا مي‌کشد که ميفرمايد (وَ قالَت لِأُختِه‌ِ قُصِّيه‌ِ فَبَصُرَت بِه‌ِ عَن جُنُب‌ٍ) قصص آيه 10 خواهرش آمد و از دور مشاهده ميکرد که از اطراف مرضعه ميآوردند و موسي اعراض ميکرد که مفاد (حَرَّمنا عَلَيه‌ِ المَراضِع‌َ) است پيش رفت و گفت من يک مرضعه در نظر دارم ميخواهيد او را بياورم که مفاد.
(هَل أَدُلُّکُم عَلي مَن يَکفُلُه‌ُ) گفتند بياور رفت مادر موسي را آورد پستان او را گرفت فرعون خشنود شد و با حقوق زيادي موسي را بدست مادرش سپرد.
(فَرَجَعناک‌َ إِلي أُمِّک‌َ) مادرش بسيار خشنود شد.
(کَي تَقَرَّ عَينُها وَ لا تَحزَن‌َ) تا موسي بزرگ شد و در دستگاه فرعون عظمتي پيدا کرد و مورد اهميّتي شد تا يک روز که مشاهده کرد که يک نفر از بني اسرائيل با يک نفر از فرعونيان مقاتله ميکنند آن بني اسرائيلي مغلوب شد و فرعوني مسلط شد و در مقام قتل بني اسرائيلي بر آمد و چون دفع ظلم از مظلوم واجب است و او استغاثه کرد موسي حمله کرد بر فرعوني.
(وَ قَتَلت‌َ نَفساً) و او را کشت و در سوره قصص تفصيل اينکه قضيه را بيان ميفرمايد
جلد 13 - صفحه 32
(وَ دَخَل‌َ المَدِينَةَ عَلي حِين‌ِ غَفلَةٍ مِن أَهلِها فَوَجَدَ فِيها رَجُلَين‌ِ يَقتَتِلان‌ِ هذا مِن شِيعَتِه‌ِ وَ هذا مِن عَدُوِّه‌ِ فَاستَغاثَه‌ُ الَّذِي مِن شِيعَتِه‌ِ عَلَي الَّذِي مِن عَدُوِّه‌ِ فَوَکَزَه‌ُ مُوسي فَقَضي عَلَيه‌ِ) آيه 14 و قصد کشتن او را نداشت يک مشت بر آورد که دفع شر او را بکند بهمان مشت کشته شد خبر رسيد بفرعونيان که موسي يکي از آنها را کشت تصميم گرفتند که موسي را بکشند موسي فرار کرد و بطرف مدين روانه شد.
(فَنَجَّيناک‌َ مِن‌َ الغَم‌ِّ) از آنها نجات پيدا کرد تا موقعي که نزد شعيب آمد و شرح قصّه خود را بيان نمود و شعيب گفت نجات پيدا کردي (قال‌َ لا تَخَف نَجَوت‌َ مِن‌َ القَوم‌ِ الظّالِمِين‌َ) قصص آيه 25 و ده سال نزد شعيب بود.
(وَ فَتَنّاک‌َ فُتُوناً) و ابتلاآتي از او شد که اشاره بآن ميشود.
فَلَبِثت‌َ سِنِين‌َ فِي أَهل‌ِ مَديَن‌َ ثُم‌َّ جِئت‌َ عَلي قَدَرٍ يا مُوسي پس مکث کردي سالهايي در ميان اهل مدين پس از آن آمدي بر قابليت و استحقاق مقام نبوّت و رسالت و کليميّت و نزول الواح تورية اما فتون قبل از لبث در مدين حمل مادرت در سالي که فرعون ذبح اطفال ميکرد و القاء در دريا و منع از ارتضاع از ثدي غير مادرت و گرفتن ريش فرعون و هم‌ّ او بر قتل تو اخذ آتش بجاي درّه که موجب انصراف از قتل شد پس قتل قبطي و آمدن رجل شيعه تو و خبر دادن باراده قتل تو و فرار کردن و نجات يافتن از دست آنها و امّا فتون بعد از آمدن مدين سقايت دختران شعيب و بردن ترا نزد شعيب و ده سال شباني کردن در دشت و صحرا براي گوسفندان شعيب و ساير ابتلائات و خداوند هم باو عنايت فرمود:
اوّلا بمجرد بلوغ و رشد حکمت و علم را که ميفرمايد (وَ لَمّا بَلَغ‌َ أَشُدَّه‌ُ وَ استَوي آتَيناه‌ُ حُکماً وَ عِلماً وَ کَذلِک‌َ نَجزِي المُحسِنِين‌َ) قصص آيه 13 تا اينکه پس از آنکه.
جلد 13 - صفحه 33
(فَلَبِثت‌َ سِنِين‌َ فِي أَهل‌ِ مَديَن‌َ) و تحمّل جميع اينکه شدائد و مشکلات.
(ثُم‌َّ جِئت‌َ عَلي قَدَرٍ يا مُوسي) استعداد و لياقت و قابليت مقام رسالت و اولي العزمي و اعطاء معجزات محيّر العقول پيدا کردي که از هر جهت از صفات حميده و مقام صبر و تحمّل و اعمال صالحه مورد اينکه موهبت عظمي شدي حال بايد بوظايف رسالت خود عمل کني.