اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَقُولا لَه‌ُ قَولاً لَيِّناً لَعَلَّه‌ُ يَتَذَکَّرُ أَو يَخشي (44)
پس او را دعوت کنيد و مکالمه کنيد و بگوئيد با او کلام و قول نرم و ملايم باشد که متذکّر شود يا بترسد و خائف شود.
(فَقُولا لَه‌ُ قَولًا لَيِّناً) ليّن مقابل خشن است و در هر جا به مناسبت خود
جلد 13 - صفحه 36
اطلاق ميشود در لباس لباس ليّن و خشن در پوست بدن ليّن و خشن نرم و زبر در اخلاق صفات حميده و اخلاق رذيله در فواکه و مأکولات و غير اينها و من جمله در کلام بالاخص‌ّ در تعليم و در باب هدايت و ارشاد و دلالت چنانچه کفّار و مشرکين در زمان حضرت رسالت آنهايي که از روي حقيقت و واقعيّت مشرّف بشرف اسلام شدند مشاهده اخلاق و رفتار آن حضرت را کردند غير از آنهايي که بطمع مال و رياست يا خوف و دهشت ايمان آورده بودند.
(لَعَلَّه‌ُ) گفتيم ترديد در حق باري تعالي روانيست ميداند که فرعون متذکر و خوف پيدا ميکند يا نميکند بلکه بمعني اتمام حجّت است که بايد متذکر شود و بترسد و راه عذري بر او باقي نماند.
(يَتَذَکَّرُ أَو يَخشي) فرق بين تذکر و خشية تذکر رو بخدا رفتن است در تحصيل عقائد حقّه و تکميل اخلاق حسنه و اطاعت اوامر الهيّه و خشيه موجب ازاله عقائد فاسده و اخلاق قبيحه و اعمال سيئه است.
اولا فرمود يتذکر بلکه ايمان بياورد و اطاعت کند و تسليم اوامر الهيه شود و اگر ايمان نياورد لا اقل دست از ظلم و تعدي و دعوي الوهيت بر دارد مثل بسياري از کفّار و بالجمله بايد اهل ارشاد از انبياء و اولياء و علماء و آمرين بمعروف و ناهين از منکر و هدايت کنندگان با کمال ملايمت با طرف صحبت کنند که حجّت از هر جهت بر او تمام شود که خداوند در حق رسول اکرم صلّي اللّه عليه و سلّم ميفرمايد (فَبِما رَحمَةٍ مِن‌َ اللّه‌ِ لِنت‌َ لَهُم وَ لَو کُنت‌َ فَظًّا غَلِيظَ القَلب‌ِ لَانفَضُّوا مِن حَولِک‌َ فَاعف‌ُ عَنهُم وَ استَغفِر لَهُم وَ شاوِرهُم فِي الأَمرِ فَإِذا عَزَمت‌َ فَتَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ إِن‌َّ اللّه‌َ يُحِب‌ُّ المُتَوَکِّلِين‌َ) آل عمران آيه 153.