تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لَيْسَ لَکَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْ‌ءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ (128)
لَيْسَ لَکَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْ‌ءٌ: نيست براى تو از امر چيزى، أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ:
«1» نهج البلاغه، خطبه 55
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 236
يا بازگشت فرمايد خدا بر ايشان، چنانچه مسلمان شوند، أَوْ يُعَذِّبَهُمْ: يا عذاب فرمايد ايشان را چنانچه باقى مانند بر کفر. فَإِنَّهُمْ ظالِمُونَ: پس بدرستى که ايشان ستم کننده‌اند بر خود به شرک و کفر و پرستش غير، و حال آنکه خالق و رازق و منعم آنها خداى يگانه بى‌همتاست و بايد او را ستايش و پرستش نمايند.
بيان- سيد رضى رضوان اللّه عليه در کتاب حقايق التأويل در آيه شريفه وجوهى ذکر فرموده:
1- نيستى تو اى پيغمبر مالک چيزى از عقاب و ثواب ايشان و تدبير مصالح آنان و تقديم و تأخير آجال آنها و معرفت صلاح دين و دنياى آنان. و بيان فرمايد کسى که کافر شود، بازگشت عاقبت امر او به يکى از دو امر است:
يا آنکه توبه نمايند و خدا قبول فرمايد توبه ايشان را و بيامرزد، يا به حالت کفر بميرند، عذاب فرمايد ايشان را.
2- آنکه (معطوف بر آيه قبل: وَ مَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ) نيست براى تو و نه غير تو از اين نصرت چيزى، بلکه جز اين نيست که نصرت از جانب خداى تعالى مى‌باشد.
3- چون کفار تشديد نمودند در تکذيب و مبالغه در عناد و لجاج و خاموشى نور الهى، حضرت سؤال نمود خدا را در اجازه دعاى بر ايشان به عذاب استيصال. خداى تعالى براى تسلى خاطر مبارک آن حضرت آيه شريفه نازل فرمود و بيان نمود که ذات احديّت، عالم به عواقب امور که: بعضى از اينها توبه نمايند و مؤمن شوند و تقويت دين تو نمايند، و آنها که بميرند بر کفر، عذاب آخرتى اعظم خواهد بود.
4- لفظ امر در اين آيه به معنى سلطنت و قدرت است، مانند آيه شريفه:
قول اصحاب ملکه سبا بلقيس در جواب او که: و الامر اليک، يعنى سلطه و قدرت نيست براى تو. پس معنى آيه چنين شود: نيست براى تو قدرت و سلطه بر چيزى، بلکه قدرت و سلطنت تامّه بالاصاله خاصه ذات الهى است.
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 237
5- نيست براى تو حکم در قوم خود و در غير ايشان، بلکه براى تو باشد اجراء احکام الهى و بترسانى امت را از مخالفت.
6- آنکه کلمه (او) به معنى الّا باشد، پس معنى آنکه: نيست تو را از کار ايشان چيزى، مگر آنکه به توفيق الهى توبه نمايند و تو مسرور و خوشحال شوى به آن. يا ايمان نياورند و عذاب فرمايد ايشان را، پس آن موجب تشفّى خاطر تو شود.