تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَکُمْ إِنَّهُ لَکَبِيرُکُمُ الَّذِي عَلَّمَکُمُ السِّحْرَ فَلَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَکُمْ وَ أَرْجُلَکُمْ مِنْ خِلافٍ وَ لَأُصَلِّبَنَّکُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ وَ لَتَعْلَمُنَّ أَيُّنا أَشَدُّ عَذاباً وَ أَبْقى (71)
چون سحره ايمان آوردند به خدا و تصديق موسى عليه السلام نمودند از روى حقيقت:
قالَ آمَنْتُمْ لَهُ: گفت فرعون به جادوگران بر وجه تقريع: ايمان آورديد به موسى. قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَکُمْ: پيش از آنکه اجازه دهم مر شما را. ابن کثير و
«1» سوره اعراف، آيه 121.
«2» تفسير کبير فخر رازى، ج 6، ص 80.
جلد 8 - صفحه 297
حفص، امنتم به لفظ خبر و کوفيان غير از حفص به دو همزه بنابر استفهام و باقى قراء به همزه بعد از آن مدى. إِنَّهُ لَکَبِيرُکُمُ الَّذِي عَلَّمَکُمُ السِّحْرَ:
بدرستى که موسى هر آينه بزرگ شما است که ياد داده شما راى سحر.
تبصره: فرعون به اين کلام دو شبهه القا نمود:
1- آنکه در معتقدات، اعتماد به نظره اوليه نباشد، بلکه بايد مباحثه و مناظره شود تا مطلب مسلم گردد. و شما چون بدون درنگ در اولين مرحله ايمان آورديد، دال است بر آنکه ايمان شما از روى بينائى نيست بلکه منوط به سبب ديگر است.
2- آنکه شما شاگردان موسى هستيد در سحر، و اينکه ترک معارضه و عمدا اظهار عجز نموديد، به جهت ترويج امر او و تعظيم شأن او است، نه آنکه در معارضه و مقاومت با او عاجز باشيد. خواست تا در و هم عوام بياندازد که اولا ايمان سحره پايه درستى ندارد، و ثانيا معارضه نکردن آنها به جهت توافق و بناگذارى بوده که استاد خود راى بزرگ شمرند و مردمان راى به خود متوجه سازند.
بعد از آن تهديد نمود سحره راى که: فَلَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَکُمْ وَ أَرْجُلَکُمْ مِنْ خِلافٍ: پس هر آينه البته البته مى‌برم دستها و پاهاى شما را از خلاف يکديگر، يعنى دست راست و پاى چپ. وَ لَأُصَلِّبَنَّکُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ: و هر آينه البته البته مى‌آويزم شما را در شاخه‌هاى درخت خرما. چنين نقل نموده‌اند اول کسى که به دار کشيد مردم را، فرعون بود. وَ لَتَعْلَمُنَّ أَيُّنا أَشَدُّ عَذاباً وَ أَبْقى: و هر آينه البته البته اينطور مى‌کنم تا بدانيد کدام از ما سخت‌تر است از حيث عذاب و پاينده‌تر از جهت عقاب.
فرعون بعد از ايراد شبهه، مشغول شد به تهديد تا نفرت دهد ايشان را از ايمان و متنفر نمايد سايرين را از اقتداى به ايشان در ايمان و استهزاء به موسى و عذاب سبحانى، و لکن فايده‌اى پيدا نکرد، زيرا جادوگران در ايمان ثابت و راسخ، و بسيارى هم ايمان آوردند چنانچه ابن عباس نقل نموده که آن روز ششصد هزار نفر بنى اسرائيل به موسى ايمان آوردند.
جلد 8 - صفحه 298