اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن يَأتِه‌ِ مُؤمِناً قَد عَمِل‌َ الصّالِحات‌ِ فَأُولئِک‌َ لَهُم‌ُ الدَّرَجات‌ُ العُلي (75)
و کسي که بيايد در قيامت در پيشگاه خداوند در حالي که ايمان داشته باشد و
جلد 13 - صفحه 66
محققا عمل صالح نموده باشد پس اينها از براي آنها درجات بلندي است.
(وَ مَن يَأتِه‌ِ مُؤمِناً) در مقابل (مَن يَأت‌ِ رَبَّه‌ُ مُجرِماً) و ايمان چيست! بعضي گفتند اقرار بلسان، بعضي گفتند تصديق بجنان، بعضي گفتند عمل بارکان بعضي اقرار بلسان و تصديق بجنان که هر دو معتبر است. بعضي اقرار و عمل با هم، بعضي هر سه را معتبر دانستند: و تحقيق کلام اينکه است که اصل ايمان و حقيقت آن تصديق بجنان و قلب است و اقرار بلسان دليل و مثبت ايمان است و عمل بارکان نگهبان و حافظ ايمانست.
(قَد عَمِل‌َ الصّالِحات‌ِ) مراد اينکه نيست که جميع اعمال صالحه را بجا آورد زيرا ممکن نيست و نيز مراد اينکه نيست که جميع اعمال او صالحه باشد، زيرا مباحات بسيار است بلکه مراد اينکه است که اعمال صالحه داشته باشد هر چه بيشتر بهتر.
(فَأُولئِک‌َ لَهُم‌ُ الدَّرَجات‌ُ العُلي) درجات بسياري در بهشت و مقام قرب الهي داريم که از حدّ و حصر خارج است هر چه ايمان کاملتر باشد و اعمال صالحه بهتر باشد و تقوي زيادتر درجات عاليتر ميشود تا برسد بدرجه اعلي که خصيصه خاندان محمّد صلّي اللّه عليه و سلّم و آل طيّبين او است.
(سؤال) اگر ايمان دارد ولي عمل صالح ندارد چه دارد!
(جواب) اوّلا اينکه فرض محال است، زيرا ايمان بدون عمل صالح ممکن نيست.
و ثانيا بر فرض بواسطه ايمانش عاقبت نجات پيدا ميکند بعفو و مغفرت الهي و بشفاعت شفعاء لکن آن درجات عاليتر را ندارد.
(سؤال) اگر ايمان دارد ولي عمل صالح ندارد چه دارد!
(جواب) اوّلا ممکن نيست، زيرا شرط صحّت کليّه اعمال صالحه ايمان است.
و ثانيا باعث تخفيف در عذاب او است، زيرا درکات جهنّم هم بسيار است.
67