اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ يَغفِرُ لِمَن يَشاءُ وَ يُعَذِّب‌ُ مَن يَشاءُ وَ اللّه‌ُ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ (129)
و اختصاص دارد بخداوند هر چه در آسمانها و هر چه در زمين است ميآمرزد هر که را بخواهد و عذاب ميکند هر که را که مشيّت او تعلّق بگيرد و خداوند آمرزنده و رحم کننده است.
اينکه آيه شريفه مربوط بآيه سابقه است که اختيارات تامّه در حق عباد و بندگان و ساير مخلوقات با خداوند است و کسي را نميرسد که در کارهاي او چون و چرا کند هر که قابليت مغفرت داشته باشد ميآمرزد و هر که لياقت ندارد و مستحق عذاب است عذاب ميکند و خداوند غفور و رحيم است.
و للّه لام اختصاص است مالک و خالق و مولي و سيّد و صاحب اختيار او است و بس.
ما فِي السَّماوات‌ِ تعبير بما براي اينکه است که شامل ذوي العقول از ملائکه و غير ذوي العقول از کرات جويّه و سائر آنچه در آسمانها خلق فرموده که غير علام الغيوب کسي بآنها احاطه ندارد.
وَ ما فِي الأَرض‌ِ از ذوي العقول جن‌ّ و انس و غير آنها از حيوانات و نباتات
جلد 4 - صفحه 349
و جمادات و مواد اصليه و عناصر و جواهر و اعراض.
يَغفِرُ لِمَن يَشاءُ بضرورت مذهب طبق آيات و اخبار متواتره بتواتر اجمالي اثبات شده که مؤمن اگر با ايمان از دنيا رفت و معاصي او باعث زوال ايمان نشد مورد مغفرت الهي واقع ميشود از راه فضل و کرم نه از روي استحقاق و لو هر چه گناه داشته باشد.
وَ يُعَذِّب‌ُ مَن يَشاءُ و نيز بضرورت مذهب آنکه غير مؤمن اگر مقصر است در تحصيل ايمان مورد عذاب است و قابل مغفرت نيست، بلي قاصرين از کفار و مخالفين نه لياقت مغفرت دارند نه استحقاق عذاب چنانچه مکرّر تذکّر داده‌ايم در سابق.
وَ اللّه‌ُ غَفُورٌ غفور صفت مشبّهة دلالت بر دوام و ثبوت دارد چنانچه رحيم هم دلالت بر اينکه معني دارد، و اينکه جمله کمال دلالت دارد بر اميدواري بنده‌گان و عدم يأس بواسطه کثرت معاصي (اللهم اغفر لنا و ارحمنا بمحمد و آله صلّي اللّه عليه و آله و سلّم)