اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا لا تَأکُلُوا الرِّبَوا أَضعافاً مُضاعَفَةً وَ اتَّقُوا اللّه‌َ لَعَلَّکُم تُفلِحُون‌َ (130)
اي کساني که گرويديد بدين حق نخوريد ربوا را اضعافا مضاعفة چند برابر و از خدا بپرهيزيد شايد شما رستگار شويد.
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا خطاب بمؤمنين با اينکه جميع احکام شرعيه اختصاص بمؤمن ندارد کفار چنانچه مکلّف باصول هستند مکلّف بفروع هم هستند و بر معاصي هم معاقبند چنانچه بر ترک ايمان معاقبند، براي اينست که کفار و لو ترک
جلد 4 - صفحه 350
ربوا بکنند و بعقوبت او گرفتار نشوند فلاح و رستگاري ندارند و بر ترک ايمان معاقب خواهند بود فلاح و رستگاري مختص باهل ايمان است در صورت ترک معاصي کبيره لا تَأکُلُوا تعبير باکل نه بمعني خوردن تنها است بلکه مطلق تصرّف صدق اکل ميکند مثل اکل مال يتيم و حقوق سادات و فقراء و امام و اموال ناس بدون وجه مشروع.
الربوا رباء دو قسم است رباء معاملي که دو چيز از يک جنس که مکيل و موزون باشند معامله کنند بزيادتي در يک طرف مثل حنطه و دقيق و خبز و نحو اينها. و رباء قرضي که چيزي را بعنوان قرض تمليک غير کند و براي مدت اداء چيزي اضافه بگيرد و اينکه در تمام چيزها جاري است، و اينکه دو قسم هر دو حرام و گناه بزرگ و عقوبت شديد دارد بنصوص قرآني و اخبار قطعي و ضرورت اسلامي و مستحل آن کافر است و قبلا در سوره بقره مجلد دوم مفصلا بيان شده لکن در اينجا مراد رباء قرضيست بقرينه أَضعافاً مُضاعَفَةً ضعف بمعني دو برابر است اضعاف جمع ضعف چندين برابر، مثلا 4، دو برابر 2، و 6، سه برابر و هکذا.
و قانون رباء تابع اجل و مدت است هر چه مدت زياد شود سود افزوده ميشود و اينکه جمله معناي آن اينکه نيست که يک ضعف يا دو ضعف آن ضرري ندارد، رباء مطلقا حرام است بلکه معناي او اينست که کار رباء منجرّ باين ميشود.
وَ اتَّقُوا اللّه‌َ بپرهيزيد از غضب الهي و سخت و عذاب او و پيرامون رباء نگرديد.
لَعَلَّکُم تُفلِحُون‌َ اميد است رستگار شويد، و از اينکه جمله سه نکته استفاده ميشود: 1- اينکه مرتکب رباء رستگاري ندارد 2- بمجرد ترک رباء رستگاري حاصل نميشود بلکه بايد از ساير محرمات هم پرهيز کرد بقرينه کلمه لعل‌ّ 3- رستگاري در ترک معاصي خاص‌ّ مؤمن است غير مؤمن هر چه متقي باشد
جلد 4 - صفحه 351
رستگاري ندارد.