تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) قالُوا ما أَخْلَفْنا مَوْعِدَکَ بِمَلْکِنا وَ لکِنَّا حُمِّلْنا أَوْزاراً مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْناها فَکَذلِکَ أَلْقَى السَّامِرِيُّ (87) قالُوا ما أَخْلَفْنا مَوْعِدَکَ‌: گوساله‌پرستان در جواب گفتند: ما خلاف نکرديم وعده تو را. بِمَلْکِنا: به قوت و اختيار و سلطنت خود، بلکه اگر مالک امر خود مى‌بوديم و سامرى ما را به حال خود مى‌گذاشت و اين تسويلات نمى‌کرد، ما خلاف وعده نمى‌کرديم و بر آن ثابت قدم بوديم. مراد آنکه اغيار، شبهه را واقع ساختند در قلوب ما، و فاعل مسبب مى‌باشد، و مخلف وعده کسى است که شبهه را واقع ساخت؛ پس او کأنه همچو مالک ما است. و لکن اين جواب پذيرفته نيست، زيرا با تسويلات و تدليسات سامرى، اختيار از آنها سلب نشد، بلکه به سوء اختيار پيروى کردند، ممکن بود مانند بقيه ثابت باشند. نزد بعضى اين جواب کسانى است که گوساله نپرستيدند و بر دين موسى باقى بودند براى رفع عذر از منع آنها به موسى گفتند: ما قدرت و تمکن نداشتيم بر منع گوساله‌پرستان به جهت زيادى عده آنها. روايت شده که گوساله‌پرستان ششصد هزار، و بقيه دوازده هزار بودند. وَ لکِنَّا حُمِّلْنا أَوْزاراً: و لکن برداشته بوديم بارها. مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ‌: از زينتهاى گروه قبطيان که عاريه کرده بوديم از ايشان. فَقَذَفْناها: پس بيفکنديم آنها را در آتش تا آب شود. فَکَذلِکَ أَلْقَى السَّامِرِيُ‌: پس همچنين بيانداخت سامرى آنچه زيور داشت.