اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد قال‌َ لَهُم هارُون‌ُ مِن قَبل‌ُ يا قَوم‌ِ إِنَّما فُتِنتُم بِه‌ِ وَ إِن‌َّ رَبَّکُم‌ُ الرَّحمن‌ُ فَاتَّبِعُونِي وَ أَطِيعُوا أَمرِي (90)
و هر آينه بتحقيق گفت هارون از قبل از آمدن موسي از ميقات اي قوم من جز اينکه نيست که شما امتحان شديد به پرستش عجل و بدرستي که پروردگار شما رحمن است پس متابعت کنيد مرا و اطاعت کنيد امر مرا چون حضرت موسي هارون را خليفه خود قرار داد واجب و لازم بود بر بني اسرائيل متابعت او را کنند
جلد 13 - صفحه 85
و اطاعت اوامر او نمايند و پس از اغواي سامري و پرستش آنها عجل را حضرت هارون با عده که با او بودند که گفتند: دوازده هزار بودند و در طرف اقليت بودند در مقام هدايت و ارشاد آنها بر آمد.
(وَ لَقَد قال‌َ لَهُم هارُون‌ُ) با اينکه عده قليل (مِن قَبل‌ُ) مضاف إليه آن محذوف است يعني من قبل مجي‌ء موسي از ميقات پس از پرستش آنها عجل سامري را.
(يا قَوم‌ِ) چون هارون از بني اسرائيل بود آنها هم از بني اسرائيل بودند و با هم اقوام بودند تعبير بقوم کرد و مضاف إليه قوم هم محذوف است که قومي بوده و کسره دلالت بر آن دارد.
(إِنَّما فُتِنتُم بِه‌ِ) امتحان الهي است که هر که را امتحان مي‌کند تا خوب و بد از هم ممتاز شود، چنانچه در چند آيه قبل فرمود: خطاب بموسي (قَد فَتَنّا قَومَک‌َ مِن بَعدِک‌َ وَ أَضَلَّهُم‌ُ السّامِرِي‌ُّ) و شرحش گذشت و گفتيم امتحانات الهي نسبت بجميع افراد عباد هست بانحاء مختلف تا بر خود آنها و بر ديگران معلوم شود درجه آنها از کفر و ايمان و مراتب آنها.
(وَ إِن‌َّ رَبَّکُم‌ُ الرَّحمن‌ُ) گفتند: کلمه الرحمن از اسامي مختص بذات اقدس ربوبي است و بر غير او اطلاق نميشود بخلاف رحيم که بر غير اطلاقش صحيح است در کلمه بسم اللّه شرحش بيان شده.
(فَاتَّبِعُونِي) دست از پرستش عجل برداريد که موجب ارتداد شما ميشود و احکام مرتد بر شما بار ميشود.
(وَ أَطِيعُوا أَمرِي) توبه کنيد و فريب سامري را نخوريد که در عذاب ابدي گرفتار ميشويد.