اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَتَعالَي اللّه‌ُ المَلِک‌ُ الحَق‌ُّ وَ لا تَعجَل بِالقُرآن‌ِ مِن قَبل‌ِ أَن يُقضي إِلَيک‌َ وَحيُه‌ُ وَ قُل رَب‌ِّ زِدنِي عِلماً (114)
جلد 13 - صفحه 107
پس بلند مرتبه است اللّه پادشاه حق ثابت و تعجيل مفرما بقرائت قرآن پيش از آنکه منقضي شود بسوي تو وحي آن و بگو رب‌ّ من زياد فرما مرا از علم.
(فَتَعالَي اللّه‌ُ) تعالي الهي از جميع جهات بر جميع ممکنات است ذاتا و صفة و فعلا.
ذاتا واجب الوجود. ازلا و ابدا و ممکنات ممکن الوجود الحادث بعد العدم نيست صرف بودند هست شدند، صفة صفات عين ذات غير متناهي لا يزيد و لا ينقص و صفات ممکنات زائد بر ذات و يزيد و ينقص، و فعلا تمام افعالش از خلق و رزق و اماته و احياء و عزّت و ذلّت و افاضه صحت و مرض و غنا و فقر تماما موافق حکمت و مصلحت و خالي از هر عيب و نقص است.
(المَلِک‌ُ الحَق‌ُّ) مالک الملوک الثابت الذي لا يزول بخلاف ممکنات که مالکيت و سلطنت و عزت و غني و صحّت آنها تمام عرضي است و موقتي و در معرض زوال و فناء است.
(وَ لا تَعجَل بِالقُرآن‌ِ مِن قَبل‌ِ أَن يُقضي إِلَيک‌َ وَحيُه‌ُ) وجوهي مفسرين گفتند در معناي اينکه جمله که تماما باطل و از نقل آنها خودداري مي‌کنم، و ما در مجلّد اوّل در بيان مقدمات ده‌گانه گفتار نهم مراتب نزول قرآن را متذکر شده‌ايم و مرتبه اوّل آن را در عالم انوار بر نور مقدس محمّدي صلّي اللّه عليه و سلّم دانسته و لوح محفوظ و ام‌ّ الکتاب را بر همين معناي نور مقدس او اشاره کرده‌ايم و آيه شريفه (وَ إِنَّک‌َ لَتُلَقَّي القُرآن‌َ مِن لَدُن حَکِيم‌ٍ عَلِيم‌ٍ) نمل آيه 6 بر همين معني اشاره دارد که بدون واسطه ملک تلقي فرموده سپس بر انوار مقدسه ائمه اطهار نازل شده و آيه شريفه (إِنَّه‌ُ لَقُرآن‌ٌ کَرِيم‌ٌ فِي کِتاب‌ٍ مَکنُون‌ٍ لا يَمَسُّه‌ُ إِلَّا المُطَهَّرُون‌َ) واقعه آيه 77 و 78 و 79 بر اينکه معني حمل شده و شاهد بر اينکه دعوي آنکه دارد امير- المؤمنين عليه السلام روز اوّل ولادتش سوره مبارکه (قَد أَفلَح‌َ المُؤمِنُون‌َ) را خدمت پيغمبر قرائت کرد و حضرت فرمود:
(قد افلحوا بک يا علي)
قبل از بعثت
جلد 13 - صفحه 108
حضرتش به 13 سال بناء علي هذا معناي اينکه جمله بخوبي واضح ميشود که پيش از آنکه جبرئيل نازل کند تعجيل در قرائت آن نکن و احتياج باين تأويلات مفسّرين نداريم که با جبرئيل جمله جمله قرائت ميکرد فرمود صبر کن تا وحي منقضي و تمام شود زيرا بسا جمله‌هاي بعد قرينه صارفه از ظواهر بعضي جملات قبل ميشود يا پس از وحي تدبّر نمايد و تأمل کند به حقايق آيات يا تاويلات ديگر (اشکال) سر اينکه نهي چه بوده! (جواب) براي صدق آيه شريفه (وَ إِنَّه‌ُ لَتَنزِيل‌ُ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ نَزَل‌َ بِه‌ِ الرُّوح‌ُ الأَمِين‌ُ عَلي قَلبِک‌َ لِتَکُون‌َ مِن‌َ المُنذِرِين‌َ) شعراء آيه 192- 194 و ممکن است سرّش اينکه باشد که قرآن مجيد دو مرتبه نازل شده يک مرتبه جملة واحدة در شهر رمضان در ليلة القدر که ميفرمايد: (شَهرُ رَمَضان‌َ الَّذِي أُنزِل‌َ فِيه‌ِ القُرآن‌ُ) بقره آيه 181 و ميفرمايد: (إِنّا أَنزَلناه‌ُ فِي لَيلَةِ القَدرِ) آيه 1 و يک مرتبه تدريجا از اول بعثت تا حين وفات و رحلت حضرت و ممکن است حکمت‌هاي ديگري داشته باشد.
(وَ قُل رَب‌ِّ زِدنِي عِلماً) حضرتش و لو عالم بما کان و ما يکون بود که در دعاء ندبه
(و علّمته علم ما کان و ما يکون الي انقضاء خلقه)
لکن بالاخره محدود است و علم الهي غير محدود و نسبت محدود بغير محدود اگر بگويي مثل قطره است نسبت بدريا غلط گفته‌اي. زيرا دريا هم محدود است.