تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى‌ آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً (115) وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى‌ آدَمَ‌: و هر آينه بتحقيق امر در وصيت فرموديم به سوى آدم. مِنْ قَبْلُ‌: پيش از اينکه با اينان امر و وصيت نمائيم، مراد نهى از خوردن درخت است به نهى تنزيهى، يعنى اولى و شايسته بود که بجا نياورد آن را. فَنَسِيَ‌: پس ترک نمود آدم نهى ما را و خورد از درخت. وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً: و نيافتيم ما آدم را بر اين ترک قصدى، يعنى غرض او نه مخالفت فرمان بود. تحقيق: اين مطلب محقق شده که نبوت، منصب عظمى و مرتبه عليا و خلافت کبراى الهى است براى تبليغ فرامين سبحانى به بندگان، و البته به حکم عقل، اين مقام منيع با فراموشى و سهو و عصيان سازگارى نخواهد داشت. «1» الخصال، ابواب العشرين و مافوقه، روايت 4، ص 518- بحار الانوار، ج 1، ص 168 و بيان علامه مجلسى ذيل حديث. جلد 8 - صفحه 336 اما قبل از نبوت به جهت آنکه مجرم به جنايتى در دستگاه دنيوى از شئون امارت و صدارت، محروم و ممنوع مى‌باشد، چه برسد به رياست دينى و خلافت الهى. اما بعد از نبوت و بعثت هم بايد معصوم باشد، زيرا با احتمال صدور گناه، اعتماد و اعتبارى به قول او نخواهد بود؛ چگونه واسطه در وحى و مبلغ احکام واقع خواهد شد. بنابراين مراد از «فنسى» ترک مى‌باشد، و هر ترکى ملازم با مخالفت نيست، بلکه ترک اولويت باشد، خصوصا با قرينه بعد (وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً) و نيافتيم آدم را بر اين ترک قصدى بر مخالفت. در کافى و علل و بصائر از حضرت باقر: قال: عهد اليه فى محمّد و الائمّة من بعده فترک و لم نجد له عزم فيهم انّهم هکذا «1».