1- تاريخ، بهترين معلّم و صادقترين واعظ است، هر کس از آن عبرت نگيرد، سزاوار توبيخ است. أَ فَلَمْ يَهْدِ ...
2- تهديدات الهى را جدّى بگيريم. کَمْ أَهْلَکْنا ...
3- تحوّلات تاريخى به دست خداوند است. أَهْلَکْنا ...
4- علم به تنهايى کافى نيست، عبرت لازم است. آنان با رفت و آمد خود ماجرا را مىبينند، ولى غافلند. «يَمْشُونَ فِي مَساکِنِهِمْ» 5- مناطق مخروبه و مقهوره، براى هر صاحب عقلى مايه تأمل و انديشه است.
«لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى»
6- در بازديد از آثار باستانى، تنها به جنبه تفريحى آن اکتفا نشود. «لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى» هرکس عبرت نگيرد بىخرد است.
7- هرکسى چشم عبرت بين ندارد، عبرت گرفتن مخصوص کسانى است که نفس خود را از آلودگىها باز دارند. «لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى»
8- تاريخ داراى فلسفه وبراساس قانون علّت و معلول است. «کَمْ أَهْلَکْنا- لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى» آرى هلاکت اقوام پيشين براساس دلايلى بود که اگر امروز نيز آن امور باشد، همان هلاکتها خواهد بود.
9- سنّت الهى بر مبناى برنامه وزمانبندى و مهلت دادن است وگرنه مجرمان فوراً به هلاکت مىرسيدند. وَ لَوْ لا کَلِمَةٌ ... (هر امّتى زمانى خاص دارد)
10- ستمکاران بىايمان از تأخير عذاب الهى مغرور نشوند. «کَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّکَ»
11- خداوند، مجرمان را پس از اتمام حجّت عذاب مىکند. «لَوْ لا کَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّکَ»
12- عمر انسانها براساس برنامه و زمانبندى است. «أَجَلٌ مُسَمًّى»
«1». تفاسير الميزان وتبيان.
تفسير نور(10جلدى)، ج5، ص: 409