اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ
اقتَرَب‌َ لِلنّاس‌ِ حِسابُهُم وَ هُم فِي غَفلَةٍ مُعرِضُون‌َ «1»
نزديک شده است از براي جميع افراد ناس حساب آنها و آنها در غفلت هستند و اعراض ميکنند.
(اقتَرَب‌َ لِلنّاس‌ِ حِسابُهُم): نوع مفسرين تفسير کردند بروز قيامت که يوم- الحساب است. بنا بر اينکه تفسير چون انسان هر چه پيش رود نزديکتر ميشود بروز باز پرس، و اينکه جمله رد کساني است که ميگويند: کو تا روز قيامت، امام زمان ظاهر شود، دوره رجعت پيش آيد، عالم برزخ طي شود تا روز قيامت بر پا گردد.
ولي جواب از اينکه، يکي فرمايش منسوب به پيغمبر است که فرمود:
اذا مات إبن آدم قامت قيامته. و موت نزديک‌ترين اشياء است بانسان چنانچه از امير المؤمنين عليه السلام پرسيدند: نزديک چيست و نزديکتر چيست!- فرمود:
جلد 13 - صفحه 134
هر چه آينده است نزديک است، و مرگ از همه نزديکتر است، و همان شب اوّل قبر از او سؤال ميکنند، که يکي از ضروريات مذهب سؤال قبر است، و از همان وقت مردن جاي او را در بهشت يا جهنّم نشان ميدهند، و از همان وقت يا متنعم به نعم الهي يا معذّب بعذاب او ميشود.
و ثانيا: دنيا و عالم برزخ بنظر بسيار کوتاه مي‌آيد حتي پس از بعث ميگويند چنانچه گذشت در سوره قبل (طه آيه 102) (يَوم‌َ يُنفَخ‌ُ فِي الصُّورِ وَ نَحشُرُ المُجرِمِين‌َ يَومَئِذٍ زُرقاً يَتَخافَتُون‌َ بَينَهُم إِن لَبِثتُم إِلّا عَشراً، نَحن‌ُ أَعلَم‌ُ بِما يَقُولُون‌َ إِذ يَقُول‌ُ أَمثَلُهُم طَرِيقَةً إِن لَبِثتُم إِلّا يَوماً».
(وَ هُم فِي غَفلَةٍ مُعرِضُون‌َ): غفلت مقابل توجه است، مردم اصلا بفکر قيامت و حساب نيستند. پرده غفلت چشم آنها را بسته، پنبه غفلت گوش آنها را کر کرده. جز دنيا و زخارف آن چيزي در نظر ندارند- مرد آخر بين مبارک بنده‌اي است.
انسان بايد در کليه امور عواقب آن را مشاهده کند لذا اعراض ميکنند و گوش بفرمايشات انبياء و ائمه و علماء نمي‌دهند. و از آنها دوري ميکنند. اينها ديگر قابل هدايت نيستند. بگذارد تا بميرد در عين خودپرستي.