اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بَل قالُوا أَضغاث‌ُ أَحلام‌ٍ بَل‌ِ افتَراه‌ُ بَل هُوَ شاعِرٌ فَليَأتِنا بِآيَةٍ کَما أُرسِل‌َ الأَوَّلُون‌َ «5»
بلکه گفتند: اينها خوابهاي پريشان است بلکه افتراء او است، بلکه او شاعر است. پس اگر راست ميگويد بياورد براي ما به آية و نشانه و معجزه‌اي همان نحوي که رسولان اوّلي آوردند.
(بَل قالُوا أَضغاث‌ُ أَحلام‌ٍ): اولا نسبت سحر دادند و حضرت را ساحر پنداشتند،
جلد 13 - صفحه 138
پس از اينکه تجاوز کردند و گفتند: خوابهاي پريشان است نظر به اينکه خواب ديدن دو قسم است: رحماني که ملائکه در قلب وارد ميکند که الهام ملکي گويند مثل خواب ابراهيم و يوسف و امثال آنها. و يک قسم شيطاني است که شيطان وسوسه ميکند و تعبير ندارد چنانچه به ملک مصر گفتند:
«أَضغاث‌ُ أَحلام‌ٍ وَ ما نَحن‌ُ بِتَأوِيل‌ِ الأَحلام‌ِ بِعالِمِين‌َ» يوسف، آيه 44.
العياذ باللّه قرآن را خوابهاي شيطاني گفتند، و اينکه کلام با کلام قبل که سحر شمردند کمال مضادّه دارد.
(بَل‌ِ افتَراه‌ُ): دعوي سوم که: اينکه قرآن بافته‌هاي خود پيغمبر است نسبت به خدا مي‌دهد، اينکه هم با آن دو مضادّ است.
(بَل هُوَ شاعِرٌ): ظاهرا مراد آنها از اينکه نسبت بيهوده گو است.
العياذ باللّه قرآن مجيد را مزخرفات و بيهوده شمردند. و تمام اينکه دعاوي با هم تنافي و تخالف دارد و متفاوت است، و اينها را دو نحو ميتوان حمل کرد.
يکي دسته‌هاي مشرکين بعضي گفتند سحر، بعضي خواب پريشان، بعضي افتراء، بعضي بيهوده‌گويي. و ممکن است حمل بر اوقات و ازمنه کرد که يک روز اينکه، و يک روز آن.
و بالجمله همه گونه نسبت ناروايي به حضرتش دادند، پس از اينکه نسبتها دليل بر دعوي خود اقامه کردند گفتند:
(فَليَأتِنا بِآيَةٍ کَما أُرسِل‌َ الأَوَّلُون‌َ): ممکن است مراد آنها آيات اقتراحيّه خود آنها باشد چنانچه گذشت در سوره بني اسرائيل آيه 92- 95، و ممکن است مراد مثل ناقه صالح و عصاي موسي، و ملک سليمان و امثال اينها باشد، و ممکن است مراد آيات مهلکه مثل آب نوح، و باد هود، و صيحه صالح و خسف لوط، و غرق فرعونيان و نحو اينها باشد و به تمام اينها در آيه شريفه اشاره دارد.
139