تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
ما آمَنَتْ قَبْلَهُمْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَکْناها أَ فَهُمْ يُؤْمِنُونَ «6» وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَکَ إِلاَّ رِجالاً نُوحِي إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ «7» وَ ما جَعَلْناهُمْ جَسَداً لا يَأْکُلُونَ الطَّعامَ وَ ما کانُوا خالِدِينَ «8» ثُمَّ صَدَقْناهُمُ الْوَعْدَ فَأَنْجَيْناهُمْ وَ مَنْ نَشاءُ وَ أَهْلَکْنَا الْمُسْرِفِينَ «9» لَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْکُمْ کِتاباً فِيهِ ذِکْرُکُمْ أَ فَلا تَعْقِلُونَ «10»
ترجمه
ايمان نياوردند پيش از آنها اهل هر بلدى که هلاک نموديمشان آيا پس آنها ايمان ميآورند
و نفرستاديم پيش از تو مگر مردانى را که وحى مينموديم بآنها پس بپرسيد از اهل دانش اگر باشيد که نميدانيد
و قرار نداديم آنها را کالبدى که نخورند خوراک را و نبودند جاودانيان
پس محقّق نموديم براستى براى آنها وعده خود را پس نجات داديم آنها را و کسانيرا که ميخواستيم و هلاک نموديم تجاوز کنندگانرا
بتحقيق فرستاديم بسوى شما کتابى را که در آن پند شما است آيا پس بعقل در نمى‌يابيد.
تفسير
- خداوند متعال چون باحترام حرم و حرمت وجود محترم رسول اکرم نميخواست اهل مکّه را مستحق نزول عذاب فرمايد بعد از آنکه آنها از روى کبر و عناد با تحکّم و الحاد تقاضاى معجزه‌اى بدلخواه خودشان نمودند و در چنين موردى اگر معجزه ظاهر شود و مردم ايمان نياورند مستحق عقوبت ميشوند و خداوند ميدانست آنها ايمان نمى‌آورند و بايد عذاب نازل شود در جواب آنها به پيغمبر خود فرمود ايمان نياوردند پيش از اينها اهالى بلادى که معذّب و هلاک نموديم آنها را در دنيا آيا اينها که از آنها سرکش‌ترند بعد از ظهور معجزه‌اى بدلخواه خودشان ايمان ميآورند نه چنين است اگر منصف بودند همان قرآن و ساير معجزات براى ايمان آنها کافى بود و قمّى ره نقل نموده که چگونه ايمان ميآورند با آنکه پيشينيان آنها ايمان نياوردند بآيات الهى تا هلاک شدند پس از اين خداوند جواب فرمود از قول آنها که گفتند در آيات سابقه آيا نيست اين مگر بشرى مانند شما زيرا کاشف از آن بود که انتظار داشتند پيغمبر از جنس ملائکه يا لا اقل بشرى بر خلاف متعارف باشد که نخورد و نياشامد و با مردم آميزش نکند باين تقريب که ما نفرستاديم پيش از تو برسالت مگر راد مردانى را که وحى ميفرستاديم يا فرستاده ميشد بسوى ايشان چون يوحى بصيغه مجهول نيز قرائت شده پس از اهل اطلاع و علماء تواريخ و سير انبياء عليهم السلام بپرسيد تا بدانيد اگر نميدانيد و قرار نداديم ما آنها را مجسّمه يا ملک که غذا نخورند و نميرند و جاويد باشند و افراد کلمه جسد ظاهرا بلحاظ جنس است پس جاى استبعاد از نبوت
جلد 3 صفحه 541
بشر عادى نيست با آنکه تمام انبياء عظام از جنس بشر بودند و وحى بتوسط ملک يا بوسيله ديگرى بايشان ميرسيد و در اخبار ائمه اطهار اهل ذکر بآن ذوات مقدسه تفسير شده و آنکه مردم مأمور بسؤال از ايشان شده‌اند نه از علماء يهود و نصارى که عامّه تصوّر نموده‌اند چون اگر از آنها سؤال شود مردم را بدين خودشان ميکشند و مؤيّد اينمعنى است آنکه در قرآن از پيغمبر و قرآن بذکر تعبير شده و معلوم است که اهل پيغمبر و قرآن ايشانند نه غير ولى صدر و ذيل کلام اينجا مناسب با سؤال از ايشان نيست و بايد حمل بر معناى اعمّ شود و آنکه در روايات بيان مصاديق جليّه اهل ذکر شده يا آنکه اينمعنى را خصوصا در سوره نحل بيان فرموده‌اند چنانچه در آنمقام ذکر گرديد خلاصه آنکه اهل ذکر بحسب مسائل و سؤال کنندگان مختلف ميشود اينجا مناسب علماء تاريخ است نه ائمه اطهار عليهم السلام و پس از اين فرمود که ما بوعده خودمان که بانبياء سابق داده بوديم راجع بنجات ايشان و اهل ايمان و هلاک کفّار کاملا وفا نموديم و صدق آن ظاهر گشت و بزودى صدق وعده ما بتوهم راجع بکفار آشکار خواهد شد و بعد از اين روى سخن را بقريش معطوف داشت و گوشزد آنها فرمود با تأکيد اکيد که ما کتابى براى شما فرستاديم که در آن همه چيز شما موجود است از عزّت و شهرت و موعظه و نصيحت و علم و معرفت و سعادت دنيا و آخرت که همه مستفاد از لفظ ذکر است آيا سزاوار است شما از راه لجاجت و عناد در اطراف آن تأمّل و تفکر نکنيد تا بعقل صحت آنرا دريابيد ..