اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَلَمّا أَحَسُّوا بَأسَنا إِذا هُم مِنها يَرکُضُون‌َ «12»
پس چون که آن أهل قري که هلاک شدند احساس مي‌کردند آثار عذاب ما را بناگاه از آن عذاب آنها فرار مي‌کردند و مي‌گريختند و غافل از اينکه از عذاب الهي کسي نمي‌تواند بگريزد. اگر بر فرض گريز گاهي باشد بايد رو به خدا بياورند و ايمان آورند بلکه نجات پيدا کنند مثل قوم يونس که مي‌فرمايد در سوره يونس آيه 98: «فَلَو لا کانَت قَريَةٌ آمَنَت فَنَفَعَها إِيمانُها إِلّا قَوم‌َ يُونُس‌َ لَمّا آمَنُوا کَشَفنا عَنهُم عَذاب‌َ الخِزي‌ِ فِي الحَياةِ الدُّنيا وَ مَتَّعناهُم إِلي حِين‌ٍ» از اينکه آيه استفاده مي‌شود که اگر آنها هم رفته بودند و ايمان آورده بودند خداوند رفع عذاب از آنها مي‌فرمود که مي‌فرمايد: چرا نرفتند ايمان آورند تا ما از آنها رفع کنيم! مثل قوم يونس و مطابق همين مفاد فرمايش أمير المؤمنين است که خدمتش عرضه داشتند که افلاطون حکيم گفته: (الحوادث سهام و الأفلاک قسي‌ّ و الانسان هدف و الرّامي هو اللّه فأين المفرّ) حضرت تمسّک به اينکه آيه شريفه فرمود و فرمود: (فَفِرُّوا إِلَي اللّه‌ِ) ذاريات آيه 50.
اشکال: پس چرا فرعون موقعي که گفت از او پذيرفته نشد! که مي‌فرمايد:
«حَتّي إِذا أَدرَکَه‌ُ الغَرَق‌ُ قال‌َ آمَنت‌ُ أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلَّا الَّذِي آمَنَت بِه‌ِ بَنُوا إِسرائِيل‌َ وَ أَنَا مِن‌َ المُسلِمِين‌َ» يونس آيه 50.
جواب: اينکه بعد از نزول عذاب بوده چنانچه توبه هم قبل از معاينه مرگ است پس از معاينه نتيجه ندارد: «وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ ... الآية» نساء آيه 22.
(فَلَمّا أَحَسُّوا بَأسَنا): احساس بأس مشاهده آثار عذاب است.
(إِذا هُم مِنها يَرکُضُون‌َ): رکض گريختن است. نه از غرق و نه از باد و نه از صيحه و نه غير اينها راه گريز نيست.
146