اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَما زالَت تِلک‌َ دَعواهُم حَتّي جَعَلناهُم حَصِيداً خامِدِين‌َ «15»
پس اينکه دعوي را ادامه مي‌دهند تا موقعي که قرار دهيم آنها را کوبيده شده و خاموش شده، اشاره باين که هلاک شوند و از بين بروند.
(فَما زالَت تِلک‌َ دَعواهُم): از زماني که آثار عذاب را مشاهده مي‌کنند تا از بين مي‌روند اينکه دعوي را دارند که مي‌گويند: انّا کنّا ظالمين.
(حَتّي جَعَلناهُم حَصِيداً)، حصاد راجع به زرع است که پس از آنکه خشک شد مي‌کوبند که در باب زکاة مي‌گويند: بمجرد انعقاد حبّه تعلق مي‌گيرد و موقع حصاد وجوب أداء مي‌آورد. و در آيات شريفه اطلاقاتي دارد: (مِنها قائِم‌ٌ وَ حَصِيدٌ) هود آيه 102. راجع به مساکن أقوام هلاک شده که بعض عمارات آنها باقي مانده و بعضي خراب شده، (وَ آتُوا حَقَّه‌ُ يَوم‌َ حَصادِه‌ِ) انعام آيه 142 راجع به زکاة و در اينکه مقام به معني هلاکت است.
(خامِدِين‌َ): خمود هر چيزي به حسب خود آن چيز است، خمود آتش:
حرارت و روشنايي او از بين برود خاکستر شود يا زغال سياه خمود انسان، موت اوست، خمود کلام، سکوت است و نحو اينها، و بالجمله هر چيزي آثار او اگر از بين رفت خامد مي‌شود، چشم از ديدن افتادن زبان از گفتار، گوش از استماع پا از حرکت. و مراد در اينکه آيه شريفه اينکه است که آثاري از آنها باقي نماند،
جلد 13 - صفحه 149
قوم نوح غرق شدند بکلّي نه از آنها نسلي باقي ماند نه عمارتي نه اندوختني، و همچنين عاد به باد در هم کوفته شدند تمام عمارات آنها خراب شد حتّي گفتند: سنگهاي عظيم را باد بلند مي‌کرد و به کوه مي‌زد و ريز ريز ميشد، مردان قوي را بدامنه کوه‌ها مي‌زد و اجزاء بدن آنها را پراکنده مي‌کرد، ثمود را صاعقه مي‌سوزانيد خاکستري مي‌شدند، صيحه تمام روحها را از قالب تهي مي‌کرد، خسف تمام آنها را در قعر زمين فرو مي‌برد، سنگ ريزه آنها را کعصف مأکول مي‌نمود و هکذا.