اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما خَلَقنَا السَّماءَ وَ الأَرض‌َ وَ ما بَينَهُما لاعِبِين‌َ «16»
و خلق نکرديم آسمان و زمين و آنچه بين آنهاست از روي لعب و لهو و بيهوده بدون حکمت و مصلحت و فائده.
آنچه از آيات شريفه و أخبار کثيره و براهين عقليّه استفاده مي‌شود اينکه است که تمام اينکه مخلوقات را خداوند براي انسان خلق فرموده: (خلق لکم ما في السماوات و ما في الارض) تمام براي رفع احتياجات بشر بوده از کرات علويّه و سفليّه، و حيوانات و نباتات و غير اينها، و بشر را هم براي اينکه عالم فاني خلق نفرموده بلکه براي عالم باقي چنانچه از أمير المؤمنين است فرمود:
«خلقتم للبقاء لا للفناء»
از مرحوم شيخ بهايي است فرمود: «الانسان مسافر و منازله ستّة:
«1»- أصلاب آباء «2»- أرحام امّهات «3»- عالم دنيا «4»- عالم برزخ «5» يوم القيامة «6»- بهشت يا جهنّم».
و البتّه بايد انسان قابليّت آن عالم را پيدا کند تا تفضّلات الهي در محل‌ّ غير قابل نباشد، و تحصيل قابليّت منحصر است باين عالم دنيا که در تحت اختيار عبد است، در ساير عوالم ممکن نيست نه در اصلاب آباء و نه در أرحام امّهات و نه در عالم برزخ و نه در قيامت.
جلد 13 - صفحه 150
و ما در مسأله نبوّت عامّه در مجلّد أوّل کلم الطّيّب گفتيم: که راه تحصيل قابليّت منحصر است به اينکه خداوند انبياء بفرستد و کتب نازل فرمايد و دستورات بيان کند که راه را به بشر و جن‌ّ نشان دهند و جن‌ّ و انس هم شدّت احتياج را دارند به رسل و انبياء، و الّا تمام اينکه دستگاه لغو و لعب مي‌شود لذا مي‌فرمايد:
(وَ ما خَلَقنَا السَّماءَ): عالم بالا از کرات علويّه مثل شمس و قمر و ساير کواکب و کرسي و عرش.
(وَ الأَرض‌َ): عالم سفلي از کره زمين و ماء، و آنچه در آنها است از جن‌ّ و انس و حيوانات و نباتات، و جمادات از جواهرات و فلزّات و معادن.
(وَ ما بَينَهُما): از هواي مجاور و رياح و أمطار و ابرها.
(لاعِبِين‌َ): تمام از روي حکمت و مصلحت بوده.