اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَو أَرَدنا أَن نَتَّخِذَ لَهواً لاتَّخَذناه‌ُ مِن لَدُنّا إِن کُنّا فاعِلِين‌َ «17»
اگر بر فرض محال ما اراده داشتيم که اخذ لهو کنيم هر آينه اتخاذ ميکرديم از نزد خود اگر بوديم از فاعلين لهو.
نوع مفسرين تفسير کردند لهو را به اختيار زوجه و ولد چنانچه نصاري در حق مريم و عيسي گفتند و يهود در حق عزير، و در اينکه تورات مجعوله آدم را إبن اللّه شمرده. و استدلال کردند به آيه شريفه:ذلک‌‌به «أَلهاکُم‌ُ التَّکاثُرُ» که کثرت أولاد و أزواج و اموال است. و لکن اينکه تفسير بسيار غلط و باطل است بلکه مراد از لهو کارهاي باطل است، ملاهي أباطيل است که انسان را از حق غافل ميکند.
چنانچه امروز مشاهده مي‌شود اين‌هايي که مشغول به آلات لهو هستند بکلي از
جلد 13 - صفحه 151
حق غافل ميشوند نه بفکر دين و نه بفکر فرداي محشر و نه توجه بخدا، و نه بدستورات الهي و و و بالاخص اينکه آيه شريفه مربوط به آيه قبل است که فرمود «وَ ما خَلَقنَا السَّماءَ وَ الأَرض‌َ وَ ما بَينَهُما لاعِبِين‌َ» و محال است از خداوند فعل لعب و لهو و لغو صادر شود لذا تعبير به لو امتناعيه فرموده:
(لَو أَرَدنا أَن نَتَّخِذَ لَهواً): اينکه دستگاه باين منظمي که تمام به مقتضاي حکمت و مصلحت و بجا و بموقع است ايجاد نمي‌کرديم بلکه يک دستگاه بازيگري و ملعبه ايجاد ميکرديم، نه ارسال رسول ميکرديم نه دستگاه ثواب و عقاب فراهم ميکرديم، و اگر بشر را هم خلق ميکرديم عقل و شعور باو نمي‌داديم مثل ساير حيوانات.
(لَاتَّخَذناه‌ُ مِن لَدُنّا): قدرت داشتيم و احتياج به اينکه مخلوقات نداشتيم و به أباطيل اشتغال داشتيم. لکن اينکه با علم و حکمت و صفات ربوبي که مستجمع جميع صفات کمال، و منزّه از جميع عيوب و نواقص است سازش ندارد.
(إِن کُنّا فاعِلِين‌َ): مثل اکثر شماها که نوع افعال و اقوال و رفتار آنها لغو و لعب و لهو است (تعالي اللّه عن ذلک علوا کبيرا).