اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يُسَبِّحُون‌َ اللَّيل‌َ وَ النَّهارَ لا يَفتُرُون‌َ «20»
تسبيح مي‌کنند شب و روز فترت ندارند. يعني آني از تسبيح غافل نمي‌شوند.
(يُسَبِّحُون‌َ): همان کساني که نزد پروردگار هستند به همان معني که ذکر شد و تکبّر از عبادت ندارند و سستي و خستگي ندارند، و تسبيح پروردگار مي‌کنند- تسبيح تنزيه پروردگار است از کلّيه عيوب و نواقص و قريب المعني است با تقديس- و دو اسم از اسماء الهيّه است «سبّوح قدّوس رب الملائکة و الروح» و فرق بين اينکه دو اسم تسبيح سلب صفات رذيله و عيوب و نواقص امکانيه است، و تقديس طهارت از جميع کثافات و پليدي‌هاي امکانيّه است، و بعبارت آخري مستجمع جميع کمالات و منزه از جمع عيوب که مفاد و معناي واجب الوجودي است. زيرا بزرگترين نقص امکان است که ممکن سر تا پا محتاج است چه در وجود و چه در بقاء آن به آن احتياج به افاضه دارد و عيب و نقص ملازم فقدان است، و واجب الوجود صرف وجود به أعلي مراتب وجود است غير متناهي و غير محدود، و فقدان از لوازم ماهيّات است که عبارت از محدوديت است که ماهية حدّ وجود است، و نسبت محدود به غير محدود اگر بگوئيم: نسبت قطره است بدريا غلط گفته‌ايم زيرا دريا هم محدود است.
(اللَّيل‌َ وَ النَّهارَ): کنايه از دوام است حتي اگر بگوئيم آن بآن هم به اندازه فهم ما است. زيرا آن ظرف زمان است و پيش از آنکه ليلي و نهاري و زماني باشد تسبيح پروردگار مي‌کردند که گفتند: دهر فوق زمان است و سرمد فوق دهر.
جلد 13 - صفحه 155
(لا يَفتُرُون‌َ): توهّم نشود چنانچه مفسرين توهّم کردند که مراد ملائکه هستند، بلکه عالم انوار بالاخص‌ّ نور مقدّس محمّد و آل فوق ملائکه بود چنانچه از أمير المؤمنين عليه السلام است که: اول مخلوق الهي نور مقدّس نبوي بوده پس از آن دوازده حجاب آفريد و اينکه نور در هر حجابي ذکري داشت، در حجاب اول دوازده هزار سال تا حجاب دوازدهم هزار سال سپس در عرش هفت هزار سال. تا در صلب آدم قرار گرفت.
و از امير المؤمنين عليه السلام است که ميفرمايد:
«کنت مع الانبياء سرّا و مع محمّد صلّي اللّه عليه و سلّم جهرا».
و در حديث است که ميفرمايد: «ما تسبيح کرديم ملائکه از ما فرا گرفتند
(فسبّحنا فسبّحت الملائکة الحديث)
». (لا يَفتُرُون‌َ): فترة فاصله انداختن است چنانچه ميفرمايد: «يا أَهل‌َ الکِتاب‌ِ قَد جاءَکُم رَسُولُنا يُبَيِّن‌ُ لَکُم عَلي فَترَةٍ مِن‌َ الرُّسُل‌ِ ... الايه) مائده آيه 22 که از زمان عيسي عليه السلام بود تا زمان حضرت رسالت که فاصله افتاد و ديگر رسولي نيامد، فقط اوصياء عيسي بودند در بني اسرائيل و اوصياء ابراهيم در بني اسماعيل و نيز در عذاب جهنّم ميفرمايد: «لا يُفَتَّرُ عَنهُم وَ هُم فِيه‌ِ مُبلِسُون‌َ» زخرف آيه 75 فاصله نمي‌اندازند در ذکر پروردگار کساني که عند اللّه هستند.