تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ «23» لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ‌: سؤال نشود از آنچه بجا آورد، زيرا حکيم على الاطلاق اوست، تمام افعال سبحانى بر وجه حکمت و مصلحت باشد. بنابراين جاى سؤال نيست نسبت به حکيم که چرا چنين نمودى، يعنى چرا صواب کردى. وَ هُمْ يُسْئَلُونَ‌: و بندگان سؤال گرديده شوند، زيرا ايشان بجا مى‌آورند ايمان و کفر و حق و باطل را. يا سؤال نشود ذات الهى از ادعاى ربوبيت و الهيت، زيرا سزاوار پرستش و ستايش است، و بندگان سؤال کرده شوند هر گاه ادعاى الهيت نمايند. نزد بعضى معنى آنکه: ذات سبحانى سؤال نشود بر افعالش، و بندگان محاسبه شوند بر افعالشان، لکن معنى اول اولى است؛ چنانچه در توحيد صدوق‌ جلد 8 - صفحه 377 از حضرت باقر عليه السّلام سؤال شد: چگونه سؤال کرده نشود خداى تعالى از آنچه بجا آورد؟ فرمود: به جهت آنکه خداوند بجا نياورد مگر آنچه را که حکمت و صواب است، و ذات الهى متکبر جبار و واحد قهار است. پس هر که بيابد در نفس خود حرجى در چيزى از آنچه خداوند حکم فرموده، يعنى تکليف ما لا يطاق فرموده، کافر شده است. و هر که انکار کند چيزى از افعال الهى را، يعنى آن را بدون حکمت و مصلحت داند، انکار نموده با علم به آنکه افعال سبحانى داراى حکمت و مصلحت مى‌باشد. «1»