اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مَن يَقُل مِنهُم إِنِّي إِله‌ٌ مِن دُونِه‌ِ فَذلِک‌َ نَجزِيه‌ِ جَهَنَّم‌َ کَذلِک‌َ نَجزِي الظّالِمِين‌َ «29»
جلد 13 - صفحه 166
و کسي که بگويد و لو از انبياء و ملائکه باشد که: من خدايي هستم غير از خدا همين قول باعث ميشود که او را جزا دهيم جهنّم و همين نحو جزا مي‌دهيم ظالمين را.
جايي که عقاب پر بريزد || از پشه لاغري چه خيزد.
خدا چه مي‌کند با نمرود شدّاد فرعون باب بهاء! و اشباه اينها که در بيانش بگويد: «انا اللّه الذي آمن به البقّالون، انا اللّه الذي آمن به القصّابون».
و هکذا بلکه بگويد: «اوّل من سجد لي محمّد ثم علي‌ّ».
و اينکه جمله رد نصاري است که گفتند: عيسي دعوي الوهيّت کرده و اينکه که پسر خدا است چنانچه در اناجيل خود گفتند، و در کتب عهد جديد که عيسي پس از آنکه به دارش زدند گفته بود که من پس از سه روز زنده ميشوم و به آسمان مي‌روم و پهلوي پدرم مي‌نشينم خذلهم اللّه.
(وَ مَن يَقُل مِنهُم): از اينکه کساني که شما إله ميدانيد خود آنها همچه دعوايي نداشتند و اعتراف به بنده‌گي خدا مي‌کردند چنانچه عيسي عليه السلام گفت: «قال‌َ إِنِّي عَبدُ اللّه‌ِ آتانِي‌َ الکِتاب‌َ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا» مريم آيه 31، اگر بگويد و دعوي الوهيّت کند:
(إِنِّي إِله‌ٌ مِن دُونِه‌ِ): مشرک ميشود و شرک اعظم افراد و انواع کفر است (فَذلِک‌َ نَجزِيه‌ِ جَهَنَّم‌َ): و عذاب مخلّد، و گمان نکنيد که عذاب جهنم اختصاص به مدعي الوهيّت باشد بلکه.
(کَذلِک‌َ نَجزِي الظّالِمِين‌َ): کساني که در حق آنها دعوي الوهيّت مي کنند و براي خدا شريک قائلند که بزرگترين ظلمها شرک به خدا است.
«إِن‌َّ الشِّرک‌َ لَظُلم‌ٌ عَظِيم‌ٌ» لقمان آيه 12، چون ظلم سه قسم است. ظلم بنفس به ارتکاب معاصي، ظلم به غير که در حديث قدسي است:
«و عزّتي و جلالي لا يجوزني ظلم ظالم».
ظلم به دين از شرک و کفر و ضلالت که اعظم اقسام ظلم است چون ظلم به نفس قابل عفو است، ظلم به غير قابل تدارک هست امّا ظلم به دين هيچ گونه قابليتي ندارد.
167