اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ جَعَلنَا السَّماءَ سَقفاً مَحفُوظاً وَ هُم عَن آياتِها مُعرِضُون‌َ (32)
و قرار داديم آسمان را سقف و طاق حفظ شده و اينکه کفار از آيات و قدرت نمائيها اعراض ميکنند و رو برميگردانند.
(وَ جَعَلنَا السَّماءَ سَقفاً مَحفُوظاً): حکماء قديم تا چندي قبل معتقد بودند که سماوات سبع مثل فلزات ملاصق به يکديگرند سطح مقعّر بالا مماس‌ّ با سطح محدب
جلد 13 - صفحه 170
پائين است و کواکب سبعه در هر کدام مثل ميخ کوبيده شده که تعبير به سيارات ميکنند قمر عطارد زهره شمس مريخ مشتري زحل، و سطح محدب فلک زحل مماس‌ّ با مقعّر فلک ثوابت که تعبير به کرسي ميکنند، و سطح محدب کرسي مماس‌ّ با مقعّر فلک اطلس و غير مکوکب که تعبير به عرش ميکنند. لکن اينکه عقيده بحمد اللّه در اينکه اعصار بکلي باطل شد، و تمام اينکه کواکب کراتي هستند در اينکه فضاي وسيع که لا يعلمه الا اللّه، و اينکه کرات در حرکت به نظم منظّم در سير هستند.
مفسرين در کلمه محفوظ گفتند: محفوظ هست از دخول شياطين براي استراق سمع که در آيه شريفه ميفرمايد: «وَ حَفِظناها مِن کُل‌ِّ شَيطان‌ٍ رَجِيم‌ٍ إِلّا مَن‌ِ استَرَق‌َ السَّمع‌َ فَأَتبَعَه‌ُ شِهاب‌ٌ مُبِين‌ٌ» الحجر آيه 17 و 18- و نيز ميفرمايد:
«وَ حِفظاً مِن کُل‌ِّ شَيطان‌ٍ مارِدٍ (الي قوله تعالي) إِلّا مَن خَطِف‌َ الخَطفَةَ فَأَتبَعَه‌ُ شِهاب‌ٌ ثاقِب‌ٌ» صافات آيه 7 الي 10. لکن آنچه به نظر أقرب مي‌آيد و اللّه العالم اينکه:
اينکه کرات جويّه محفوظ از خرابي و سستي و کندي هستند، از ابتداء ايجاد و خلقت آنها بطور منظم تا زمان انقراض به مقدار خردلي تغيير در آنها داده نشد و محفوظ به حفظ الهي هستند، کم و زياد تند و کند در آنها نيست، و اينکه معني چون مشاهد است داخل در آيات قدرت الهي است که درک بايد کرد و ميفرمايد:
(وَ هُم عَن آياتِها مُعرِضُون‌َ): و تمام اينها را مستند به طبيعت و اتفاق مي دانند و تفکّر و تدبر نمي‌کنند. و تعبير به سقف براي اينکه است که به طرف بالا است.