اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يَقُولُون‌َ مَتي هذَا الوَعدُ إِن کُنتُم صادِقِين‌َ (38)
و مي‌گويند: چه زماني مي‌آيد اينکه وعده اگر هستيد شما راستگويان.
(وَ يَقُولُون‌َ): کفار و مشرکين (مَتي) کلمه استفهام است از براي زمان يعني چه زماني و وقتي و موقعي است!
(هذَا الوَعدُ): چون وظيفه انبياء بشارت و انذار است به کساني که ايمان آورند و عمل صالح بجا آورند، و تقوي از قبايح و محرمات داشته باشند و انذار کنند از کفر و عناد و ضلالت و اعمال قبيحه و اخلاق رذيله و صفات خبيثه و افعال سيّئه که سرتاسر فرمايشات آنها اينکه است که سعادت دنيا و آخرت و رستگاري و نجات از مهالک و عذاب دنيوي و اخروي منوط به سه امر است: ايمان، عمل صالح، تقوي و در فقدان هر يک عقوبات و عذابهاي مخصوصي دارد لذا مي‌گويند: اينکه وعده‌ها چه زماني عملي مي‌شود ما که هميشه در سعه و خوشگذراني هستيم.
(إِن کُنتُم صادِقِين‌َ) يعني شما انبياء کذّاب هستيد و تمام اينکه وعده‌ها کذب و افتراء به خدا است، يک دسته مي‌گويند: «وَ قالُوا ما هِي‌َ إِلّا حَياتُنَا الدُّنيا نَمُوت‌ُ وَ نَحيا وَ ما يُهلِکُنا إِلَّا الدَّهرُ ... الاية» جاثيه آيه 23. يک دسته صريحا تکذيب مي‌کنند:
«فَإِن کَذَّبُوک‌َ فَقَد کُذِّب‌َ رُسُل‌ٌ مِن قَبلِک‌َ جاؤُ بِالبَيِّنات‌ِ وَ الزُّبُرِ وَ الکِتاب‌ِ المُنِيرِ» آل عمران آيه 181. و آيات بسيار ديگري، و منشأ تکذيب آنها تقليد آباء و عناد و عصبيّت و کبر و نخوت و ساير صفات خبيثه و سياهي قلب و امثال اينها است.
177