تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
بَلْ تَأْتِيهِمْ بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ فَلا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّها وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ (40)
بَلْ تَأْتِيهِمْ بَغْتَةً: بلکه مىآيد ايشان را قيامت ناگهانى و فجئة فَتَبْهَتُهُمْ:
پس مبهوت کند و متحير سازد ايشان را. فَلا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّها: پس توانائى ندارند بر دفع آن. وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ: و نه ايشان مهلت داده نشوند براى توبه يا معذرت، و تأخير انداخته نشود به وقت ديگر، بلکه به محض رسيدن وقت قيامت، هر آينه برپا گردد و زمان مکافات و مجازات اعمال پيش آيد.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است بندگان را به آنکه قيامت ناگهانى هويدا و عرصه مجازات آشکارا گردد، و هيچکس توانائى رد آن را ندارد و پشيمانى و معذرت سودى نکند، زيرا علاج واقعه پيش از وقوع بايد کرد. و البته شخص را تدبر و تفکر بر آن دارد که از غضب و سخط سبحانى انديشه نمايد و ترس الهى او را بر آن دارد که از تجاسر و هتاکى خود نسبت به فرامين کبريائى معذرت خواهد به توبه و تدارک در دنيا، تا حسرت و ندامت عقبى را نيابد.
جلد 8 - صفحه 392
در جامع السعاده- ليث بن سليم گويد: شنيدم مردى از انصار را که مىگفت: در بين آنکه حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله به سايه درختى در روز بسيار گرمى بودند، ناگاه مردى آمد لباس خود را بيرون آورد، پس شروع کرد به غلطيدن در ريگستان، گاهى پشت خود را داغ ميکرد و زمانى شکم خود را و مىگفت: اى نفس، بچش، پس آنچه نزد خدا است از عذاب بزرگتر است از آنچه من بجا آوردم به تو. و حضرت نظر مىفرمود به او، بعد لباس را پوشيد پيش آمد. حضرت اشاره به دست مبارک، و او را طلبيد فرمود: اى بنده خدا، ديدم کارى کردى که هيچکس نکرده، چه چيز تو را بر آن واداشت؟ آن مرد گفت:
ترس خدا مرا بر آن واداشت و گفتم اى نفس بچش حرارت را که عذاب الهى اعظم از آن باشد. حضرت فرمود: هر آينه ترسيدى پروردگار را آن طورى که سزاوار ترس است و خدا مباهات فرمايد به تو بر اهل آسمانها. بعد فرمود به اصحاب: نزد رفيق خود آئيد تا براى شما دعا نمايد، پس پيش آمدند و براى آنها دعا نمود «1».