تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ مَنْ يَکْلَؤُکُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ مِنَ الرَّحْمنِ بَلْ هُمْ عَنْ ذِکْرِ رَبِّهِمْ مُعْرِضُونَ (42)
قُلْ مَنْ يَکْلَؤُکُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ: بگو اى پيغمبر به جماعت کفار: کيست که نگاهدارد شما را به شب و روز. مِنَ الرَّحْمنِ: از عذاب و عقاب خداى بخشنده يا از آفات دوران (استفهام در معنى نفى است) يعنى نيست نگهدارندهاى براى شما از آفات و عذاب خداوند رحمان. ذکر «رحمان» اشعار است به آنکه حفظ از سخط الهى نيست مگر مقتضاى رحمت عامه سبحانيه، که افاضه شده به تمامى موجودات. بَلْ هُمْ عَنْ ذِکْرِ رَبِّهِمْ مُعْرِضُونَ: بلکه ايشان از کتاب پروردگارشان که قرآن است روى گردانند، ايمان نمىآورند به آن و تفکر نمىکنند در آن.
تنبيه: آيه شريفه آگاهى است منکران بينات الهى و معرضين آيات سبحانى را، تا از مستى شهوات و غفلات هشيارى يابند و تأمل و تفکر نمايند که کيست حفظ کننده و نگاهدارنده از عذاب و عقابى که مستحقند نزول آن را به شب و روز به سبب انکار و اعراض، و البته به حکم فطرت، هيچ حافظى نيست مگر
جلد 8 - صفحه 394
رحمت رحمانيه الهيه که تمامى مخلوقات در ظل عنايت اين مرحمت عامه زيست مىنمايند، لکن با وجود بر اين، از آيات و حجج پروردگار خود معرض مىباشند.
ذو النون مصرى گويد: شبى مهتاب، به کنار رود نيل مىرفتم. عقربى را ديدم که به نهايت شتاب مىرفت. با خود گفتم همانا در اين تعبيهاى باشد. در اثر او رفتم تا به کنار آب رسيد. وزغى بيامد پشت بداشت، عقرب بر پشت او نشسته عبور کرد. گفتم: سبحان اللّه، خدائى که عقربى را بىسفينه رها نکرد.
من نيز عبور کردم. چون بخشکى رسيد تاخت نمود. به اثر او رفتم. جوانى را ديدم مست افتاده، مارى عظيم سياه بر سينه او، آهنگ دهن او نموده. عقرب بيامد و به پشت مار نيشى زده بکشت و برگرديد. من به تعجب فرو ماندم و بر بالين او ايستادم. جوان بيدار شد، کيفيت مرحمت الهى را نسبت به او و دفع شر را گفتم. پشيمان شد از کردار خود و توبه نمود.