اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِذ قال‌َ لِأَبِيه‌ِ وَ قَومِه‌ِ ما هذِه‌ِ التَّماثِيل‌ُ الَّتِي أَنتُم لَها عاکِفُون‌َ (52)
زماني که گفت به پدرش آذر و قوم او مشرکين: چيست اينکه بتها که
جلد 13 - صفحه 193
بتمثالهاي مختلف تراشيده‌ايد و بر آنها عکوف کرده‌ايد.
(إِذ قال‌َ لِأَبِيه‌ِ): آزر پدر نسبي او نبود بلکه عموي او بود و شوهر مادر او بود که بعد از وفات پدرش او را گرفت و ابراهيم در دامن او بزرگ شد لذا اطلاق پدر مي‌کرد، بزبان ما پدر خوانده بود، و دليل بر اينکه مطلب زيارت وارث است که مي‌گويي:
«اشهد أنّک کنت نورا في الاصلاب الشّامخة و الارحام المطهّرة»
که آباء آنها تا حضرت آدم تمام بر طريقه حقّه بودند که گفتند: نسب حضرت رسالت تا آدم پنجاه و يک واسطه سه هفده، يک هفده انبياء بودند، و يک هفده أوصياء، و يک هفده صلحاء.
(وَ قَومِه‌ِ): مرجع ضمير ظاهرا أبيه باشد که آزر است، و مراد از قوم نمروديان و مشرکين که هم مسلک آزر بودند در بت پرستي.
(ما هذِه‌ِ التَّماثِيل‌ُ): که هر بتي را شبيه يک ستاره يا شبيه ملکي يا شبيه انبياء تخيّل مي‌کردند و مي‌تراشيدند.
(الَّتِي أَنتُم لَها عاکِفُون‌َ): عکوف اقامه و وقوف بر شي‌ء است «سَواءً العاکِف‌ُ فِيه‌ِ وَ البادِ» حج آيه 25. و از همين باب است مسأله اعتکاف در مساجد.