اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ بَل رَبُّکُم رَب‌ُّ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ الَّذِي فَطَرَهُن‌َّ وَ أَنَا عَلي ذلِکُم مِن‌َ الشّاهِدِين‌َ (56)
فرمود ابراهيم: بلکه پروردگار شما پروردگار آسمانها و زمين است آن پروردگاري که آنها را از کتم عدم به عرصه وجود آورد و خلق فرمود، و من هم بر اينکه خداي شما از شهادت دهنده‌گان هستم.
دليل بر وجود حضرت باري چهار طريق دارد:
جلد 13 - صفحه 197
1- طريق عرفاء است که بداهت دارد و از ضروريات اوليه است و به همين طريق اشاره دارد در دعاء عرفه حضرت سيد الشهداء عليه السلام:
«الغيرک من الظهور ما ليس لک حتي يستدل به عليک الدعاء».
2- طريق حکماء است از راه وجوب و امکان که هر ممکني در وجود محتاج به موجد است تا منتهي شود به واجب.
3- طريق متکلمين است از راه حدوث و قدم که هر حادثي محتاج به محدث است تا منتهي شود به قديم.
4- طريق آيات و اخبار است از راه آثار پي به مؤثر بردن چنانچه در همين آيه دلالت دارد.
(قال‌َ بَل رَبُّکُم): بعد از ابطال الوهيت اصنام مشرکين در آيات قبل اضراب مي‌کند که رب شما منحصر است بآن خدايي که.
(رَب‌ُّ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ) است، سماوات کرات جويه مثل شمس و قمر و کواکب، و ارض کرات سفليه زمين و آب و هوا.
(الَّذِي فَطَرَهُن‌َّ): فطر بمعني مخترع و مبتدع و خالق است يعني بي‌سابقه (وَ أَنَا عَلي ذلِکُم مِن‌َ الشّاهِدِين‌َ): يعني شهادت به وحدانيت حضرت حق مي‌دهم که اوّل کلمه اسلام است چون در اسلام سه جزء شرط است و مدخليت دارد.
اعتقاد قلبي که ريشه و اصل دين است و اقرار به زبان و لسان که مثبت و دليل است، و عمل به ارکان که حافظ و نگهبان دين است، و لازمه دين اسلام نفي اضداد است لذا فرمود: