اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ الَّذِين‌َ هادُوا وَ النَّصاري وَ الصّابِئِين‌َ مَن آمَن‌َ بِاللّه‌ِ وَ اليَوم‌ِ الآخِرِ وَ عَمِل‌َ صالِحاً فَلَهُم أَجرُهُم عِندَ رَبِّهِم وَ لا خَوف‌ٌ عَلَيهِم وَ لا هُم يَحزَنُون‌َ (62)
(همانا کساني که ايمان آورده‌اند و کساني که جهود شدند و ترسايان و ستاره پرستان آنان که ايمان بخدا و روز بازپسين آورده و عمل شايسته نمودند اجرشان نزد پروردگارشان محفوظ است و ترسي بر آنان نيست و اندوهي ندارند) إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا بعضي گفتند مراد از الّذين امنوا مؤمنين بدين مسيح بر حقيقت ميباشند مانند سلمان و يارانش که منتظر بعثت حضرت رسول صلّي اللّه عليه و آله و سلّم بودند و ظاهر اينکه است که مراد از الّذين آمنوا کساني از مسلمين ميباشند که اظهار ايمان نموده‌اند و مفهوم آيه اينست که کساني که اينکه اسماء مانند مسلمان و يهودي و نصراني و مجوسي را بر خود گذارده و خود را باين نامها ناميده‌اند،
جلد 2 - صفحه 48
اينها بر ايشان مثمر ثمر و منتج نتيجه و موجب سعادت نيست و همانا ملاک سعادت ايمان بخدا و روز جزاء و اتيان باعمال صالحه است و پيداست که ايمان برسول خدا و بآنچه آورده لازمه حقيقت ايمان بخدا و روز جزاست.
وَ الَّذِين‌َ هادُوا مراد طايفه يهودند و گفتند از اينکه جهت باين اسم ناميده شده‌اند که منسوب به اکبر اولاد يعقوب يهودا ميباشند و هادوا يعني انتحلوا اليهودية «يهوديت را کيش خود قرار داده‌اند» وَ النَّصاري مراد مسيحيانند و در وجه تسميه آنها بنصاري جهاتي ذکر شده و از عيون از حضرت رضا عليه السّلام روايت شده که فرموده: «
لانّهم کانوا من قرية اسمها ناصرة من بلاد الشام نزلتها مريم و عيسي بعد رجوعهما من مصر».
وَ الصّابِئِين‌َ بعضي گفتند مراد از صابئين جماعتي از يهودند که کيشي ممزوج از يهوديت و مجوسيت داشته‌اند «و صبا يصبو» (بدون همزه و با همزه) بمعني «خرج من دين الي دين» ميباشد، و در تفسير قمي است که گفت:
«قال عليه السّلام الصابئون قوم لا مجوس و لا يهود و لا نصاري و لا مسلمون و هم يعبدون النجوم و الکواکب
» و بعضي گفتند اينان خود را منتسب بدين حضرت نوح ميدانند و همه انبياء بعد از او را منکرند، مَن آمَن‌َ بِاللّه‌ِ وَ اليَوم‌ِ الآخِرِ مراد حقيقت ايمان بخدا و روز جزا است و تفصيل اينکه قسمت در ذيل آيه شريفه:
وَ الَّذِين‌َ يُؤمِنُون‌َ بِما أُنزِل‌َ إِلَيک‌َ وَ ما أُنزِل‌َ مِن قَبلِک‌َ وَ بِالآخِرَةِ هُم يُوقِنُون‌َ بيان شد«1».
1- مجلد اول صفحه 241
جلد 2 - صفحه 49
و جمله عَمِل‌َ صالِحاً فَلَهُم أَجرُهُم عِندَ رَبِّهِم تفسير آن در ذيل آيه شريفه وَ بَشِّرِ الَّذِين‌َ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات‌ِ أَن‌َّ لَهُم جَنّات‌ٍ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ گذشت«1» و جمله لا خَوف‌ٌ عَلَيهِم وَ لا هُم يَحزَنُون‌َ نيز تفسير آن در ذيل آيه شريفه فَمَن تَبِع‌َ هُداي‌َ فَلا خَوف‌ٌ عَلَيهِم وَ لا هُم يَحزَنُون‌َ بيان شد«2»