اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُلنا يا نارُ کُونِي بَرداً وَ سَلاماً عَلي إِبراهِيم‌َ (69)
گفتيم خطاب به آتش که: اي آتش باش سرد و سلامت بر ابراهيم.
بعضي گفتند: يا نار بمعني جعل است يعني جعلنا النار بردا و سلاما مثل «کُونُوا قِرَدَةً» در أصحاب سبت يعني جعلناهم قردة زيرا آتش قابل خطاب نيست لکن مکرّر گفته‌ايم و آيات شريفه ناطق است به اينکه که تمام موجودات داراي عقل و شعور و معرفت هستند: «إِن مِن شَي‌ءٍ إِلّا يُسَبِّح‌ُ بِحَمدِه‌ِ وَ لکِن لا تَفقَهُون‌َ
جلد 13 - صفحه 208
تَسبِيحَهُم» اسري آيه 46. و خطاب به نحل شد در آيه شريفه: «وَ أَوحي رَبُّک‌َ إِلَي النَّحل‌ِ أَن‌ِ اتَّخِذِي مِن‌َ الجِبال‌ِ بُيُوتاً ... الاية» نحل آيه 70. و قضيّه هد هد سليمان و تکلّم مورچه در سوره نمل آيه 7 و 20.
جمله ذرّات زمين و آسمان || با تو ميگويند روزان و شبان
ما سميعيم و بصيريم و هوشيم || با شما نامحرمان ما خاموشيم
بعضي گفتند: اثر حرارت از آتش برداشته شد. اينهم اشتباه است. زيرا قطع نظر از اينکه که حرارت از لوازم ذاتيّه آتش است منافي با لسان أخبار است که گلستان شد.
بعضي گفتند: حائلي بين ابراهيم و آتش شد. اينکه هم خلاف صريح آيه است بلکه مي‌گوئيم: قلب ماهيّت شد آتش به گل و رياحين و سبزه مبدّل شد چنانچه خاک و گياه نطفه ثم‌ّ علقه ثم‌ّ مضغه ثم‌ّ عظم و لحم ثم‌ّ خلق آخر. و خداوند قادر است آب را هوا مي‌کند، از خاک نباتات مي‌روياند الي غير ذلک که ديدند نمروديان گلخن گلشن شد، تخت مرصّعي ابراهيم بر روي تخت نشسته با جبرئيل صحبت مي‌فرمايد:
(قُلنا يا نارُ کُونِي بَرداً وَ سَلاماً عَلي إِبراهِيم‌َ): برد مقابل حرّ است و سلام مقابل هلاکت است که به راحتي از منجنيق مثل مرغي که از هوا به زمين آيد.