اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ نُوحاً إِذ نادي مِن قَبل‌ُ فَاستَجَبنا لَه‌ُ فَنَجَّيناه‌ُ وَ أَهلَه‌ُ مِن‌َ الکَرب‌ِ العَظِيم‌ِ (76)
و نوح زماني که خداي خود را خواند از قبل از ابراهيم و لوط پس اجابت کرديم ما از براي او دعاي او را پس نجات داديم او را و اهل او را از غم و گرفتاري عظيمي.
(وَ نُوحاً): عطف بر (وَ لَقَد آتَينا إِبراهِيم‌َ رُشدَه‌ُ) است که گذشت معناي رشد که به نوح هم داديم.
(إِذ نادي): که گفت: «رَب‌ِّ لا تَذَر عَلَي الأَرض‌ِ مِن‌َ الکافِرِين‌َ دَيّاراً» نوح آيه 27. و نيز: «فَدَعا رَبَّه‌ُ أَنِّي مَغلُوب‌ٌ فَانتَصِر» قمر آيه 10.
(مِن قَبل‌ُ): قبل از ابراهيم و لوط بلکه قبل از هود و صالح.
(فَاستَجَبنا لَه‌ُ): به اينکه تمام قوم او را به غرق هلاک کرديم مگر نوح و مؤمنين به او را.
(فَنَجَّيناه‌ُ وَ أَهلَه‌ُ) در کشتي (مِن‌َ الکَرب‌ِ العَظِيم‌ِ): کرب ابتلايي است که به قلب اثر مي‌کند و ناراحت مي‌شود و مهموم و مغموم مي‌گردد و چون نوح در اينکه مدّت طولاني که نهصد و پنجاه سال دعوت کرد و به او ايمان نياوردند مگر قليلي حدود هشتاد نفر که مي‌فرمايد:
«فَلَبِث‌َ فِيهِم أَلف‌َ سَنَةٍ إِلّا خَمسِين‌َ عاماً» عنکبوت آيه 13. و مي‌فرمايد:
جلد 13 - صفحه 217
«وَ أُوحِي‌َ إِلي نُوح‌ٍ أَنَّه‌ُ لَن يُؤمِن‌َ مِن قَومِک‌َ إِلّا مَن قَد آمَن‌َ» هود آيه 38. و در خلال اينکه مدت طولاني چه اندازه اذيت و ظلم به او و به مؤمنين به او وارد کردند.