تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ إِذْ يَحْکُمانِ فِي الْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ الْقَوْمِ وَ کُنَّا لِحُکْمِهِمْ شاهِدِينَ (78)
وَ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ: و ياد کن اى پيغمبر داود و سليمان را که عطا فرموديم ايشان را حکم و علم. إِذْ يَحْکُمانِ فِي الْحَرْثِ: چون حکم کردند در کشتزار.
إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ الْقَوْمِ: زمانى که چرا نمود در آن زرع گوسفندان قوم و فاسد کرد آن را در شب. وَ کُنَّا لِحُکْمِهِمْ شاهِدِينَ: و بوديم ما مر حکم ايشان را گواهان، يعنى به حکم ايشان عالم بوديم و چيزى از علم ما پنهان نشد.
شرح واقعه: على بن ابراهيم قمى از حضرت صادق عليه السلام روايت نموده فرمود: در بنى اسرائيل مردى تاکستانى داشت، چريدند به شب در آن گوسفندان شخص ديگر، و شکستند و فاسد نمودند آن را. پس آمد صاحب باغ نزد حضرت داود عليه السلام به داورى به صاحب گوسفند. داود عليه السلام فرمود: برويد نزد حضرت سليمان تا حکم نمايد بين شما؛ آمدند نزد حضرت سليمان، بعد از عرض حال حضرت فرمود: اگر گوسفند، اصل و فرع زرع را خورده، پس بر صاحب گوسفند است اينکه دفع کند به صاحب زرع؛ گوسفندان و آنچه در
«1» بحار الانوار، ج 11، ص 320، روايت 25.
جلد 8 - صفحه 421
شکم آنها است. و اگر فرع را از بين برده و اصل باقى است، دفع کند بچه‌هاى گوسفندان را به صاحب زرع. و اين حکم داود بود و جز اين نيست که خواست بشناساند بنى اسرائيل را که حضرت سليمان وصى او است بعد از او، و اختلاف در حکم ننمودند، و اگر اختلاف داشت حکم آن دو هر آينه مى‌فرمود «و کنّا لحکمهما شاهدين» «1».
روايت ديگر از حضرت صادق عليه السلام- خلاصه‌اش آنکه: خداوند وحى فرمود به داود عليه السلام اتخاذ نما وصى براى خود، زيرا در علم ازلى من گذشته مبعوث نفرمايم پيغمبرى را مگر براى او وصى باشد از اهلش. و داود را اولاد بسيار و در آنها غلامى بود که مادرش نزد داود بود گفت: هر آينه پسر من باشد. چندى نگذشت دو نفر مخاصم گوسفند و زرع آمدند، وحى شد به داود:
اولاد خود را جمع نما، هر که حکم صواب را در قضيه نمايد او وصى تو باشد.
سليمان پرسيد: چه وقت گوسفند داخل زرع شده؟ گفت: شب. فرمود: حکم نمايم بر تو اى صاحب گوسفند به اولاد گوسفندان و پشم آنان در اين سال که به صاحب زرع دهى. داود پرسيد: چگونه حکم به گوسفندان ننمودى و حال آن که علماء بنى اسرائيل حکم کردند که قيمت زرع، قيمت گوسفندان است؟ سليمان گفت: زرع از اصل قطع نشده، حمل بار آن خورده شده، و آن عايد شود در سال بعد. حق تعالى وحى فرمود: حکم، حکم حضرت سليمان عليه السلام است «2».