اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِن‌َ الشَّياطِين‌ِ مَن يَغُوصُون‌َ لَه‌ُ وَ يَعمَلُون‌َ عَمَلاً دُون‌َ ذلِک‌َ وَ کُنّا لَهُم حافِظِين‌َ (82)
و از شياطين کساني بودند که براي سليمان غواصي مي‌کردند از ته دريا جواهرات بيرون مي‌آوردند، و اعمال ديگري هم داشتند غير از غواصي و بوديم ما نگهبان آنها که تخلف نکنند.
جنود سليمان بسيار بودند از انس و جن و طيور که مي‌فرمايد: «وَ حُشِرَ لِسُلَيمان‌َ جُنُودُه‌ُ مِن‌َ الجِن‌ِّ وَ الإِنس‌ِ وَ الطَّيرِ» نمل آيه 17. و طائفه جن هم دو دسته بودند مؤمنين جن‌ّ و کفار جن که تعبير به شياطين مي‌فرمايد و اينها اگر از اوامر او تخطّي مي‌کردند آنها را حبس مي‌فرمود زير غل و زنجير چنانچه مي‌فرمايد:
«وَ الشَّياطِين‌َ کُل‌َّ بَنّاءٍ وَ غَوّاص‌ٍ وَ آخَرِين‌َ مُقَرَّنِين‌َ فِي الأَصفادِ» ص آيه 36 و 37.
و نيز مي‌فرمايد: وَ مِن‌َ الجِن‌ِّ مَن يَعمَل‌ُ بَين‌َ يَدَيه‌ِ بِإِذن‌ِ رَبِّه‌ِ وَ مَن يَزِغ مِنهُم عَن أَمرِنا نُذِقه‌ُ مِن عَذاب‌ِ السَّعِيرِ يَعمَلُون‌َ لَه‌ُ ما يَشاءُ مِن مَحارِيب‌َ وَ تَماثِيل‌َ وَ جِفان‌ٍ کَالجَواب‌ِ وَ قُدُورٍ راسِيات‌ٍ» سبا آيه 11 و 12. و گفتند: مراد از محاريب مساجد است، و تماثيل قصور است، و جفان کالجواب کاسه‌هايي که بقدر حوض بوده، و قدور راسيات ديگ‌هايي که از بزرگي قابل نقل و انتقال نبود.
(وَ مِن‌َ الشَّياطِين‌ِ مَن يَغُوصُون‌َ لَه‌ُ): که از ته دريا براي او جواهرات بيرون
جلد 13 - صفحه 224
مي‌آوردند.
(وَ يَعمَلُون‌َ عَمَلًا دُون‌َ ذلِک‌َ): از مذکورات از بناء مساجد و قصور و از ساختن جفان و قدور.
(وَ کُنّا لَهُم حافِظِين‌َ): که تخلف نکنند و اگر تخلف مي‌کردند آنها را مي‌سوزانيدند که مراد از عذاب سعير است يا زنجير مي‌کردند که مقرّنين في الاصفاد باشد.
قضيّه غريبه: در عالم رؤيا حقير مشرف شدم خدمت حضرت سليمان بالاي تخت با عظمتي نشسته بود سلام کردم پس عرض کردم: يا نبي اللّه يک نفر از علماء ما در بيان افضليت حضرت خاتم بر ساير انبياء بياناتي دارد تا مي‌رسد به اسم مبارک شما مي‌گويد: «کم فرق بين من عرض عليه مفاتيح الدنيا فلم يقبلها، و بين من قال: هَب لِي مُلکاً لا يَنبَغِي لِأَحَدٍ مِن بَعدِي) فرمود: ما هم براي دنيا نخواستيم. عرض کردم: چرا.
(لا يَنبَغِي لِأَحَدٍ مِن بَعدِي) فرمود: معنا اينکه نيست که به ديگران ندهي بلکه به هر که هر چه مي‌دهي بمن زيادتر ده چنانچه شما در دعاء کميل مي‌خوانيد:
«و اجعلني من احسن عبادک نصيبا عندک، و اقربهم منزلة منک و اخصهم زلفة لديک».
عرض کردم: در قرآن مي‌فرمايد: شما شياطين را غل و زنجير مي‌کرديد چه نحوه بوده!- فرمود: غل و زنجير آنها غير از اينکه غلها و زنجيرها است.
مسألة: طايفه جن و شياطين چه نحوه غوّاصي و بنّايي و ساختن ديگ و ظروف مي‌کردند!
جواب: آنکه آنها و لو جسم لطيف هستند و از آتش خلق شده‌اند.
چنانچه مي‌فرمايد: «وَ الجَان‌َّ خَلَقناه‌ُ مِن قَبل‌ُ مِن نارِ السَّمُوم‌ِ». حجر آيه 27 «وَ خَلَق‌َ الجَان‌َّ مِن مارِج‌ٍ مِن نارٍ» الرحمن آيه 14. و آيات ديگر و لکن
جلد 13 - صفحه 225
يتشکل باشکال مختلفة حتي الکلب و الخنزير سوي الانبياء و الاوصياء بعکس ملائکه که از نور خلق شده و لکن يتشکل باشکال مختلفة حتي الانبياء سوي الکلب و الخنزير مثل عفريتي که راجع به تخت بلقيس خدمت سليمان عرض کرد: «قال‌َ عِفرِيت‌ٌ مِن‌َ الجِن‌ِّ أَنَا آتِيک‌َ بِه‌ِ قَبل‌َ أَن تَقُوم‌َ مِن مَقامِک‌َ» نمل آيه 39.