اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحزَنُوا وَ أَنتُم‌ُ الأَعلَون‌َ إِن کُنتُم مُؤمِنِين‌َ (139)
و سستي نکنيد و محزون نباشيد و حال آنکه شما بر مشرکين غالب و علوّ داريد اگر بوده باشيد که ايمان داشته باشيد.
اينکه آيه شريفه در مقام ترغيب و تهييج مؤمنين است بر ثبات قدم در مقابل کفار و مشرکين و مقاتله با آنها و وعده نصرت و غلبه بر آنها لذا ميفرمايد وَ لا تَهِنُوا سستي و مسامحه در امر جهاد نکنيد که اينکه از آثار شجاعت و شهامت و ثبات قدم است بخصوص با وعده نصرت الهي بر کساني که ايمان و يقين داشته باشند که مظفر ميشوند و غالب و چيره بر دشمن ميگردند و سستي و ضعف و مسامحه از آثار جبن است و موجب اينکه ميشود که دشمن بر آنها غالب و چيره شود.
وَ لا تَحزَنُوا غم بدل راه ندهيد و اگر شهادت يا جراحت بشما وارد شد بدانيد و يقين داشته باشيد که اجر کامل نصيب شما است و بايد منتهي آمال شما باشد چنانچه در بسياري از ادعيه دارد
و قتلا في سبيلک فوفق لنا
و امثال اينکه عبارت، و چه اندازه آيات و اخبار در فضيلت اينکه موهبت وارد شده.
وَ أَنتُم‌ُ الأَعلَون‌َ جمع اعلي، بمعني ارتفاع است يا ارتفاع مکاني که کفار در پستي واقع شدند و شما در بلندي، يا بمعني غلبه و ظفر است که نصيب شما ميشود و از کمي عدّه خود و کثرت عدو باک نداشته باشيد کَم مِن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَت فِئَةً کَثِيرَةً بِإِذن‌ِ اللّه‌ِ بقره آيه 250 إِن يَکُن مِنکُم عِشرُون‌َ صابِرُون‌َ يَغلِبُوا مِائَتَين‌ِ وَ إِن يَکُن مِنکُم مِائَةٌ يَغلِبُوا أَلفاً مِن‌َ الَّذِين‌َ کَفَرُوا انفال آيه 66.
إِن کُنتُم مُؤمِنِين‌َ اينکه جمله متعلق به لا تَهِنُوا وَ لا تَحزَنُوا است که مؤمن باللّه و بوعده الهي نبايد سستي و اندوه داشته باشد نه اينکه متعلق به وَ أَنتُم‌ُ الأَعلَون‌َ باشد بلکه اينکه جمله حاليه است که واقع بين جملتين است کانّه ميفرمايد
جلد 4 - صفحه 367
سستي و اندوه نداشته باشيد اگر داراي ايمان هستيد و حال آنکه شما اعلون هستيد