نکته‌های تفسیر نور

اسماعيل عليه السلام فرزند برومند حضرت ابراهيم و جدّ بزرگوار رسول گرامى اسلام است. او جلد 5 - صفحه 485 زيباترين حماسه‌ى اطاعت از فرمان حقّ و صبر بر دستور الهى را در ماجراى رؤياى صادقه‌ى کشتن او توسط پدرش به نمايش گذاشت. حضرت ادريس جدّ حضرت نوح و اوّلين کسى است که به طرح علم نجوم پرداخت، طرز دوختن لباس را به ديگران آموخت و با قلم، خط نوشت و به نويسندگى پرداخت. گفته‌اند که سى صحيفه بر او نازل شد و سرانجام به آسمان‌ها بالا رفت و اکنون نيز زنده است. «1» «وَ رَفَعْناهُ مَکاناً عَلِيًّا» «2» حضرت ذوالکفل عليه السلام يکى از پيامبران الهى است که بعد از حضرت سليمان و قبل از حضرت عيسى زندگى مى‌کرده است. «3» چنانکه مشهور است قبر او در مسير کربلا به نجف قرار دارد. در تفسير تبيان مى‌خوانيم: چون اين پيامبر الهى با خود عهد کرده بود که روزها را روزه بگيرد و شب‌ها را به عبادت بپردازد، و تنها از روى حقّ قضاوت نمايد و جز براى رضاى خداوند خشمگين نشود و تا آخر به آنچه متکفّل شده و تعهّد کرده بود وفادار ماند، او را «ذَا الْکِفْلِ» يعنى «داراى تعهّد» ناميدند. بعضى نيز همچون فخررازى معتقدند که‌ «ذَا الْکِفْلِ» لقب حضرت الياس پيامبر است و مشهور به اين نام و يکى از صالحان بوده است، ولى ما با عنايت به روايتى که در تفسير مجمع‌البيان از عبدالعظيم حسنى از امام جواد عليه السلام نقل شده که خداوند براى هدايت انسان‌ها يکصد و بيست چهار هزار پيامبر مبعوث فرمود که از اين ميان، سيصد و سيزده نفر آنان مرسل هستند و ذى‌الکفل يکى از آن مرسلين است، ذى‌الکفل را نه لقب حضرت الياس، بلکه يکى از انبيا و مرسلين مى‌دانيم. حضرت اسماعيل عليه السلام در مقابل فرمان الهى مبنى بر ذبح او توسّط پدرش حضرت ابراهيم صبر کرد و حضرت ادريس نيز 365 سال مردم را به دين حقّ دعوت نمود، امّا کسى به اوايمان نياورد. «4» «1». تفسير اطيب‌البيان. «2». مريم، 57. «3». تفسير اطيب‌البيان. «4». تفسير اطيب‌البيان. جلد 5 - صفحه 486