اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَاستَجَبنا لَه‌ُ وَ وَهَبنا لَه‌ُ يَحيي وَ أَصلَحنا لَه‌ُ زَوجَه‌ُ إِنَّهُم کانُوا يُسارِعُون‌َ فِي الخَيرات‌ِ وَ يَدعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً وَ کانُوا لَنا خاشِعِين‌َ (90)
پس مستجاب کرديم دعاء او را بخشيديم باو يحيي را و صالحه نموديم زوج او را محققا اينها کساني بودند که سرعت مي‌کردند در خوبي‌ها و مي‌خواندند ما را در حالت رجاء و خوف، و بودند در پيشگاه ما خاشع و فروتن و متواضع.
(فَاستَجَبنا لَه‌ُ) خداوند وعده داده که اجابت فرمايد دعوت داعين را: «وَ قال‌َ رَبُّکُم‌ُ ادعُونِي أَستَجِب لَکُم» مؤمن آيه 62. سيما دعاء انبياء را.
(وَ وَهَبنا لَه‌ُ يَحيي): عيالش حمل پيدا کرد و شش ماهه يحيي به دنيا آمد، و در خبر دارد: هيچ مولودي نيست که شش ماهه متولّد شود و زيست کند مگر يحيي و حضرت ابي عبد اللّه الحسين عليه السلام.
و مکرر دارد حضرت ابي عبد اللّه عليه السلام ياد از يحيي مي‌فرمود چون شباهت داشت با يحيي در ولادت و در شهادت نظر به اينکه سر يحيي را بريدند و نزد سلطان
جلد 13 - صفحه 236
جائر بردند که گفتند: سلطان اراده داشت زني اختيار کند عيالش دختري داشت از شوهر ديگري گفت: او را اختيار کن از حضرت يحيي سؤال کرد فرمود:
دختر زن حرام است چنانچه در قرآن هم مي‌فرمايد: وَ رَبائِبُکُم‌ُ اللّاتِي فِي حُجُورِکُم مِن نِسائِکُم‌ُ اللّاتِي دَخَلتُم بِهِن‌َّ» نساء آيه 27. عيالش دختر خود را زينت کرد و فرستاد نزد سلطان، سلطان شيفته آن شد گفت: تا مهر مرا ندهي دست به تو نمي‌دهم.
گفت: مهر تو چيست!- گفت: سر يحيي. فرستاد يحيي را کشتند و سرش را نزد سلطان بردند، خواست با آن دختر نزديکي کند سر يحيي تکلّم کرد و گفت:
دختر زن حرام است، و سر ابي عبد اللّه را هم بردند نزد يزيد جائر و در مجلس يزيد تکلّم فرمود به آيه شريفه:
«وَ سَيَعلَم‌ُ الَّذِين‌َ ظَلَمُوا أَي‌َّ مُنقَلَب‌ٍ يَنقَلِبُون‌َ» شعراء آيه 228. يا کلمه حوقله، و خون حضرت يحيي هم جوشش داشت تا بخت النصر آن قدر از بني اسرائيل را کشت تا خون ايستاد، و در شهادت ابي عبد اللّه هم خون از آسمان باريد هر کلوخي را که بر ميداشتند از جاي او خون مي‌جوشيد، هر برگ و شاخه درخت را قطع مي‌کردند جاي او خون خارج مي‌شد.
(وَ أَصلَحنا لَه‌ُ زَوجَه‌ُ): به اينکه عقيم بود ولود شد عجوز بود جوان شد.
(إِنَّهُم کانُوا يُسارِعُون‌َ فِي الخَيرات‌ِ): ظاهر اينکه است که ضمير هم به انبياء مذکورين در سوره راجع باشد از موسي و هارون و ابراهيم و اسحاق و يعقوب و لوط و نوح و داود و سليمان و ايّوب و اسماعيل و ادريس و ذي الکفل و يونس و زکريّا و يحيي نه خصوص آخرين، و مسارعت در خيرات امور عبادي است که خيريّت آن معلوم است و بسيار ممدوح است. زيرا ممکن است اجل برسد يا موانع پيدا کند و از فيض محروم گردد ولي در امور دنيوي و اموري که خيريّت او معلوم نيست عجله در آن مذموم است که گفتند: «العجلة من الشيطان و التانّي من الرحمن».
جلد 13 - صفحه 237
(وَ يَدعُونَنا رَغَباً): رجاء به وصول مقامات عاليه و درجات متعاليه و مراتب ساميه.
(وَ رَهَباً) يعني در حالت خوف و گفتند: سه قسم خوف داريم خوف از ارتکاب معاصي، خوف از عذاب، و خوف در مقابل عظمت پروردگار، و خوف انبياء از قسم اخير است.
(وَ کانُوا لَنا خاشِعِين‌َ): خشوع و خضوع و فروتني و کوچکي در پيشگاه احديّت.