در اينکه مراد از عدم بازگشت کفّار چيست، از امام صادق عليه السلام نقل است که فرموده‌اند: براى افرادى که (به قهر الهى) در دنيا هلاک شده‌اند، ديگر رجعت دنيوى ممکن نيست، ولى براى کفّارى که هلاک نشده‌اند (و به مرگ طبيعى از دنيا رفته‌اند) اين رجعت به دنيا امکان پذير است. «1» بنابراين، منظور عدم بازگشت به دنياست و بديهى است که در آخرت، همه باز خواهند گشت.
چنانکه در آيات 93 تا 98 سوره کهف گذشت، يأجوج و مأجوج اقوامى بودند که با حملات خود به مناطق همجوار، موجب فساد در زمين و خرابى و نابودى مى‌شدند، تا آنکه به دستِ ذوالقرنين سدّى ساخته شد و راه نفوذ آنان به ديگر مناطق بسته شد.
ولى يکى از نشانه‌هاى قيامت و پايان عمر زمين، خراب شدن اين سدّ و هجوم مجدّد اين اقوام است. چنانکه در آنجا فرمود: «فَإِذا جاءَ وَعْدُ رَبِّي جَعَلَهُ دَکَّاءَ» «2» و در اينجا در آيه بعد مى‌فرمايد: «وَ اقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُّ».
به هر حال اين آيات، نوعى پيشگويى در مورد يورش تجاوزکاران و سرازير شدن آنان به همه‌ى مناطق زمين است.
«1». تفسير اطيب‌البيان و قمى، ج 1، ص 24.
«2». کهف، 98.
جلد 5 - صفحه 495