اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لا يَحزُنُهُم‌ُ الفَزَع‌ُ الأَکبَرُ وَ تَتَلَقّاهُم‌ُ المَلائِکَةُ هذا يَومُکُم‌ُ الَّذِي کُنتُم تُوعَدُون‌َ (103)
محزون نمي‌کند آنها را فزع بزرگتر و ملاقات مي‌کنند آنها را ملائکه و به آنها مي‌گويند اينکه است روزي که بوديد وعده داده شده.
(لا يَحزُنُهُم‌ُ الفَزَع‌ُ الأَکبَرُ): بعضي گفتند: صيحه ثانيه که تمام زنده مي‌شوند بدليل قوله تعالي: «وَ يَوم‌َ يُنفَخ‌ُ فِي الصُّورِ فَفَزِع‌َ مَن فِي السَّماوات‌ِ وَ مَن فِي الأَرض‌ِ» نمل آيه 89.
لکن اينکه خلاف نص‌ّ قرآن است زيرا من في السّماوات ملائکه هستند و مشمول سبقت لهم منّا الحسني هستند، بعضي گفتند موقعي که ذبح موت ميشود که اشاره به خلود اهل جنّت و نار است بعضي گفتند: دخول اهل نار في النّار است.
و بعضي گفتند: زماني که درهاي جهنّم به روي اهلش بسته ميشود و در آن حبس مي‌شوند. لکن تمام اينها تفسير به رأي است و خلاف ظاهر آيه است که مي‌فرمايد:
(وَ تَتَلَقّاهُم‌ُ المَلائِکَةُ هذا يَومُکُم‌ُ الَّذِي کُنتُم تُوعَدُون‌َ): که مراد فزع روز محشر است موقعي که مشاهده مي‌کنند اهوال روز قيامت را، و محزون نشدن آنها باين است که اهل محشر دو دسته مي‌شوند يک دسته طرف راست محشر زير
جلد 13 - صفحه 251
سايه عرش پاي منبر وسيله که حضرت رسالت بر عرشه آن نشسته، و زير لواء حمد که بدست امير المؤمنين است و کنار نهر کوثر و وزيدن نسيم بهشت که تمام انبياء و اولياء و ملائکه و مؤمنين که «سَبَقَت لَهُم مِنَّا الحُسني» هستند اينها خردلي از اهوال قيامت محزون نيستند بلکه مسرور و فرحناک مي‌شوند.
و فزع اکبر و حزن و اندوه براي کساني است که در طرف چپ محشر هستند، زمين مثل کوره حدّادي مي‌جوشد، خورشيد يک ني بالاي سر آنها مي‌تابد، آتش دور آنها را حلقه مي‌زند، هفت طبقه ملائکه عذاب دور آنها را ميگيرند.
و اينها کفّار و مشرکين و اهل ضلالت و غير مؤمنين هستند و معاندين، ملائکه مؤمنين را ملاقات مي‌کنند و سلام مي‌دهند، و بشارت بدخول جنّت و تحف و هدايا براي آنها مي‌آورند چنانچه مي‌فرمايد: «وَ سِيق‌َ الَّذِين‌َ اتَّقَوا رَبَّهُم إِلَي الجَنَّةِ زُمَراً حَتّي إِذا جاؤُها وَ فُتِحَت أَبوابُها وَ قال‌َ لَهُم خَزَنَتُها سَلام‌ٌ عَلَيکُم طِبتُم فَادخُلُوها خالِدِين‌َ» زمر آيه 73.
بلکه همان موقع که از قبر خارج مي‌شوند ملائکه مي‌آيند با ناقه‌هاي بهشتي و حلل بهشتي و بشارت بآنها مي‌دهند رزقنا اللّه.