تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ لِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقَ الْکافِرِينَ (141) ترجمه‌ و از براى آن که پاک کند خدا آنانرا که ايمان آوردند و بکاهد کافران را. تفسير گردش ايام باراده الهى هر روز بکام جمعى مصالحى دارد که بنده نمى تواند احاطه بآنها پيدا کند يا صلاح نيست که بداند لذا بيان نفرمودند مگر چند مصلحت را که نزديک بفهم عامه است که دو مصلحت آن در آيه قبل ذکر شد و دو مصلحت هم در اين آيه ذکر شده يکى آنکه مؤمنين از گناهان پاک شوند چون بلايا و محن در دنيا براى اهل ايمان کفاره معاصى است و ديگر آنکه عده کفار کاسته شود و بتدريج‌ جلد 1 صفحه 502 نابود شوند اين بيان مطابق با ظاهر تفسير مفسرين است ولى بنظر حقير روحا اين علل اشاره به يک علت است چون تمحيص خالص نمودن زر است بگداختن در اصل لغت و خلاصه اين چهار مصلحت آنستکه دنيا تشبيه شده است به بوته زرگر و گردش آفتاب به شعله آتش که براى گداختن تهيه شده و مؤمنين بزر ناب و کفار به غش آن که بايد آنقدر بجوشند و زير و بالا شوند تا زر خالص باقى بماند و زرگر آنرا بردارد و غش بتدريج نابود شود و قدر با قضا موافق گردد و علم الهى از غيب ذاتى بشهود خارجى برسد و انصاف آنستکه چنين تشبيهى باين سهولت و اختصار از قدرت بشر خارج و در اعلى درجه اعجاز از حيث فصاحت و بلاغت است.