اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل إِنَّما يُوحي إِلَي‌َّ أَنَّما إِلهُکُم إِله‌ٌ واحِدٌ فَهَل أَنتُم مُسلِمُون‌َ (108)
بگو باين مشرکين که اينکه است و جز اينکه نيست که إله شما اله واحد است شريک و عديل و نظير و مثل و مانند و ضدّي و ندّي از براي او نيست پس از اينکه وحي آيا شما اسلام مي‌آوريد!
(قُل إِنَّما يُوحي إِلَي‌َّ): اوّل چيزي که بر تمام انبياء وحي شد و مأمور بدعوت شدند امر به توحيد بود. و معلوم مي‌شود که تمام قوم انبياء مشرک بودند
جلد 13 - صفحه 257
مثل قوم نوح هود صالح ابراهيم لوط شعيب موسي عيسي محمّد صلّي اللّه عليه و سلّم. و از امير المؤمنين است که مي‌فرمايد: «اوّل الدين معرفة اللّه و کمال معرفته توحيده ... (الي آخر الخطبة)».
و از حضرت رضا عليه السلام در حديث سلسلة الذهب در نيشابور فرمود:
«کلمة لا اله الا اللّه حصني و من قالها دخل في حصني و من دخل في حصني امن من عذابي».
و از اينکه حديث استکشاف مي‌شود که اصل دين همين است و باقي عقايد حقّه از شرائط او است که فرمود:
«بشرطها و انا من شروطها»
: و گفتيم: توحيد پنج قسم است ذاتي صفاتي افعالي عبادي نظري.
(أَنَّما إِلهُکُم إِله‌ٌ واحِدٌ): انّما از ادات حصر است يعني منحصر است اله و معبود شما به اله واحد که مفاد کلمه طيّبه (لا اله الا اللّه) است. و گفتيم:
اينکه کلمه سه دلالت دارد مطابقتي توحيد عبادتي، التزامي ساير اقسام توحيد، اقتضايي ساير امور اعتقاديّه و تکاليف دينيّه که مفاد.
(فَهَل أَنتُم مُسلِمُون‌َ): است که بايد تسليم او امر و دستورات او باشيد.