تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالَ رَبِّ احْکُمْ بِالْحَقِّ وَ رَبُّنَا الرَّحْمنُ الْمُسْتَعانُ عَلى ما تَصِفُونَ (112)
قالَ رَبِّ احْکُمْ بِالْحَقِ: گفت پيغمبر اى پروردگار من حکم فرما ميان من و اهل باطل و شرک به راستى، يعنى به عدل که مقتضى استعجال عذاب و تشديد عقابشان است، زيرا آنها مستوجب شده‌اند نه به فضل که مستلزم محابات است. اين دعا به امر حق تعالى از آن حضرت ظاهر شد نه به رأى خود، قرائت غير مشهور «قل» يعنى بگو اى پيغمبر پروردگارا حکم فرما به حق و کسانى که حق را بر ظاهر خود حمل کنند که ضد باطل است، مى‌گويند غرض اين دعا محض تعبد است تا آن حضرت را بر آن ثواب و مکرمتى حاصل شود، و اگر نه مقرر است که حق سبحانه هر حکمى فرمايد البته به حق مى‌باشد نه به باطل.
پس اين دعا مانند گفتن (اللّهم اعل درجته و تقبّل شفاعته و ابعثه مقاما محمودا يغبطه الاوّلون و الاخرون) زيرا اين مواهب و مناصب را به آن حضرت ارزانى داشته و موقوف به دعا کردن ما نيست. اما ما را در اين، نفع و لطف و ثواب حاصل آيد.
نزد بعضى معنى آنکه: پروردگارا حکم فرما به حکم خود که حق است و آن اظهار حق باشد بر باطل.
بهر تقدير چون حضرت به امر الهى اين دعا نمود، حق تعالى اهل مکه را در «بدر» معذب گردانيد و به شمشير آبدار نصرت کردار حيدر کرّار، با ساير اتباع سيد ابرار، ايشان را هلاک ساخته، به دار البوار رسانيده.
جلد 8 - صفحه 459
قتاده نقل نموده که: هر گاه حضرت به معرکه جدال حاضر شدى، قبل از شروع در قتال فرمودى: (ربّ احکم بالحقّ).
وَ رَبُّنَا الرَّحْمنُ: و پروردگار ما بسيار رحمت است بر بندگان خود.
الْمُسْتَعانُ: يارى خواسته شده، يعنى ما يارى خواهيم از ذات او. عَلى ما تَصِفُونَ: بر آنچه شما وصف مى‌کنيد از حالى که بر خلاف حق است که شوکت و تسلط شما باشد بر ما و نگون‌سارى رايت اسلام در اندک زمانى، چنانچه مدعاى شما است و تکذيب عذاب موعود و واقع نشدن آن و غير آن از صفات باطله؛ چون گفتن (هَلْ هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ) «1» مراد آنکه شما بر حسب تمنّاى خود به کلمات غير واقعه تکلم مى‌کنيد و سخن ناسزا و ناروا مى‌گوئيد، و ما از خداوند سبحان يارى مى‌خواهيم و اميدواريم که حق را بر باطل غالب گرداند و امور باطله را درهم شکند. و چون حق تعالى دعوات آن حضرت را اجابت نمود، همه اهل کفر را مقهور ساخت؛ يک قسمت آن را زمان خود آن حضرت، و اکمل و اتم آن زمان ظهور خاتم اوصياى آن سرور، حضرت حجة بن الحسن عجل اللّه تعالى فرجه الشريف به انجام رساند و به کلى اساس کفر را براندازد.
تمام شد اين سوره مبارکه روز دوشنبه 25 جمادى الثانى 1360 در جوار روضه منوره حضرت عبد العظيم الحسنى عليه السلام
«1» سوره انبياء، آيه 3.
جلد 8 - صفحه 460
جلد 8 - صفحه 461
فهرست مجلدات تفسير اثنى عشرى
تفسير اثنى عشرى مشتمل است بر چهارده جلد به نام نامى چهارده معصوم عليهم السلام:
جلد اول. مشتمل بر دو سوره: سوره فاتحه، سوره بقره.
جلد دوم. مشتمل بر دو سوره: سوره آل عمران، سوره نساء.
جلد سوم. مشتمل بر دو سوره: سوره مائده، سوره انعام.
جلد چهارم. مشتمل بر دو سوره: سوره اعراف، سوره انفال.
جلد پنجم. مشتمل بر دو سوره: سوره توبه، سوره يونس.
جلد ششم. مشتمل بر سه سوره: سوره هود، سوره يوسف، سوره رعد.
جلد هفتم. مشتمل بر چهار سوره: سوره ابراهيم، سوره حجر، سوره نحل سوره بنى اسرائيل.
جلد هشتم. مشتمل بر چهار سوره: سوره کهف، سوره مريم، سوره طه، سوره انبياء.
جلد نهم. مشتمل بر پنج سوره: سوره حج، سوره مومنون، سوره نور سوره فرقان، سوره شعراء.
جلد دهم. مشتمل بر هشت سوره: سوره نمل، سوره قصص، سوره عنکبوت، سوره روم، سوره لقمان، سوره سجده، سوره احزاب، سوره السباء
جلد 8 - صفحه 462
جلد يازدهم. مشتمل بر نه سوره: سوره فاطر، سوره يس، سوره الصافات، سوره ص، سوره زمر، سوره مومن، سوره سجده، سوره شورى سوره زخرف.
جلد دوازدهم. مشتمل بر سيزده سوره: سوره الدخان، سوره الجاثيه، سوره الاحقاف، سوره محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، سوره الفتح، سوره الحجرات، سوره ق، سوره و الذاريات، سوره الطور، سوره النجم، سوره القمر، سوره الرحمن، سوره الواقعه، جلد سيزدهم. مشتمل بر بيست و يک سوره: سوره الحديد، سوره المجادله، سوره الحشر، سوره الممتحنه، سوره الصف، سوره الجمعه، سوره المنافقين، سوره التغابن، سوره الطلاق، سوره التحريم، سوره الملک، سوره ن، سوره الحاقه، سوره المعارج، سوره نوح، سوره الجن، سوره المزمل، سوره المدثر، سوره القيمه، سوره الدهر، سوره المرسلات.
جلد چهاردهم. مشتمل بر سى و هفت سوره: سوره النبأ، سوره النازعات، سوره عبس، سوره التکوير، سوره الانفطار، سوره المطففين، سوره الانشقاق سوره البروج، سوره الطارق، سوره الاعلى، سوره الغاشيه، سوره الفجر سوره البلد، سوره الشمس، سوره الليل، سوره الضحى، سوره الم نشرح، سوره التين، سوره اقرء، سوره القدر، سوره البينه، سوره الزلزال، سوره العاديات، سوره القارعه، سوره التکاثر، سوره و العصر، سوره الهمزه، سوره الفيل، سوره قريش، سوره الماعون، سوره الکوثر، سوره الکافرون، سوره النصر، سوره تبت، سوره الاخلاص، سوره الفلق، سوره الناس.