اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِن‌َ النّاس‌ِ مَن يَعبُدُ اللّه‌َ عَلي حَرف‌ٍ فَإِن أَصابَه‌ُ خَيرٌ اطمَأَن‌َّ بِه‌ِ وَ إِن أَصابَته‌ُ فِتنَةٌ انقَلَب‌َ عَلي وَجهِه‌ِ خَسِرَ الدُّنيا وَ الآخِرَةَ ذلِک‌َ هُوَ الخُسران‌ُ المُبِين‌ُ «11»
و بعضي از ناس کساني هستند که عبادت خدا را مي‌کنند در يک صورت پس اگر اصابت کرد به آنها خيري از کثرت مال و جاه و صحت و سلامت و نعمت آرام مي‌گيرد قلب او، و اگر اصابت کند باو فتنه و بلا و مصيبتي از فقر و مرض و آفت بر مي‌گردد و رو بر مي‌گرداند به شرک و کفر و شک‌ّ و شبهه اينکه آدم هم خسران دنيوي دارد و هم اخروي (مثل گداي ارمني)، و اينکه است آن خسران آشکار
جلد 13 - صفحه 272
واضح و روشن، بسياري هستند يک روز مسلمان و يک روز کافر، يک روز دوست و يک روز دشمن پا بند به دين نيستند.
(وَ مِن‌َ النّاس‌ِ مَن يَعبُدُ اللّه‌َ عَلي حَرف‌ٍ): حرف بمعني طرف و جانب است تا باو احسان و محبت مي‌کني مريد و مخلص و بنده است همين که کوتاهي کردي دشمن و بدبين مي‌شود و برمي‌گردد.
(فَإِن أَصابَه‌ُ خَيرٌ): احسان و تفضّل و انعام باو فرمود:
(اطمَأَن‌َّ بِه‌ِ) قلب او آرام مي‌گردد و بنده‌گي و عبادت مي‌کند.
(وَ إِن أَصابَته‌ُ فِتنَةٌ): امتحان فرمود به انحاء امتحانات برمي‌گردد.
(انقَلَب‌َ عَلي وَجهِه‌ِ): البته خداوند بنده‌گان را امتحان مي‌کند: «أَ حَسِب‌َ النّاس‌ُ أَن يُترَکُوا أَن يَقُولُوا آمَنّا وَ هُم لا يُفتَنُون‌َ وَ لَقَد فَتَنَّا الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم فَلَيَعلَمَن‌َّ اللّه‌ُ الَّذِين‌َ صَدَقُوا وَ لَيَعلَمَن‌َّ الکاذِبِين‌َ» مثل امتحاناتي که بعد از رحلت پيغمبر صلّي اللّه عليه و سلّم شد که فرمودند:
( «ارتدّ النّاس بعد رسول اللّه الّا اربعة او خمسة».)
و مثل امتحان اهل کوفه با حسين عليه السلام و امتحان اصحاب حضرت حسن (ع) و هزارهاي ديگر چون ايمان در آنها رسوخ نکرده و از ترس يا طمع ايمان آورده بودند و امروز هم امتحانات بسيار است.
(خَسِرَ الدُّنيا): که بي‌ايمان از دنيا مي‌روند.
(وَ الآخِرَةَ): که بعذاب ابدي گرفتار مي‌شوند.
(ذلِک‌َ هُوَ الخُسران‌ُ المُبِين‌ُ): و اينها که بر مي‌گردند دو قسم هستند يا مشرک و کافر مي‌شوند، يا شاک‌ّ و متحيّر مي‌گردند چنانچه در اخبار از ائمّه دارد.