اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد کُنتُم تَمَنَّون‌َ المَوت‌َ مِن قَبل‌ِ أَن تَلقَوه‌ُ فَقَد رَأَيتُمُوه‌ُ وَ أَنتُم تَنظُرُون‌َ (143)
و بتحقيق بوديد شما که آرزوي مرگ ميکرديد پيش از آني که مرگ را ملاقات کنيد و محققا برأي العين مشاهده ميکرديد مرگ را و شما ميديديد.
در برهان از علي بن ابراهيم روايت ميکند از ابي جارود از حضرت باقر عليه السّلام فرمود
فان المؤمنين لما اخبرهم اللّه بالذي فعل بشهدائهم يوم بدر و منازلهم في الجنة رغبوا في ذلک فقالوا اللهم ارنا قتالا نستشهد فيه فاراهم اللّه اياه يوم احد فلم يثبتوا الا من شاء اللّه منهم فذلک قوله و لقد کنتم
الاية.
و اينکه موضوع امتحان بزرگيست بر قاطبه مسلمين چنانچه در اغلب زيارات زوّار ابي عبد اللّه عليه السّلام عرض ميکنند
يا ليتني کنت معک فافوز فوزا عظيما
و در زيارت شهداء
فيا ليتني کنت معکم فافوز معکم.
و در بسياري از ادعيه تمناي شهادت در رکاب حضرت بقية اللّه (عج) مثل عهد نامه و زيارت حضرت حجة عليه السّلام و ادعيه شهر صيام، لکن در مورد امتحان گمان نميرود جز قليلي ثبات قدم پيدا کنند، لذا ميفرمايد:
وَ لَقَد کُنتُم تَمَنَّون‌َ المَوت‌َ مراد موت بشهادت است که معامله با خداوند
جلد 4 - صفحه 374
است که ميفرمايد إِن‌َّ اللّه‌َ اشتَري مِن‌َ المُؤمِنِين‌َ أَنفُسَهُم وَ أَموالَهُم بِأَن‌َّ لَهُم‌ُ الجَنَّةَ توبه آيه 111، و بسياري از آيات ديگر.
من قبل مراد بعد از وقعه بدر، قبل از وقعه احد بود که تمنّي نمودند أَن تَلقَوه‌ُ مراد ملاقات اسباب موت است که جهاد و حرب باشد.
فَقَد رَأَيتُمُوه‌ُ در وقعه احد مشاهده کرديد مقاتله و اينکه جماعتي از مؤمنين بدرجه رفيعه شهادت نائل شدند و شما فرار کرديد و پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و مجاهدين را تنها گذارديد.
و نظر به اينکه لفظ رؤيت عام است شامل رؤيت بقلب هم ميشود، چنانچه مي‌گويي رأي من چنين است خداوند تأکيد فرمود که رؤيت شما بالعيان و بحس‌ّ بصر بود بقوله تعالي وَ أَنتُم تَنظُرُون‌َ همين که ديديد آثار کشته شدن را و حکايت شکست را فرار کرديد که فرار از زحف يکي از گناهان بزرگ است و اينکه يکي از مطاعن شيخين و اتباع آنها است در مقابل امير المؤمنين عليه السّلام که با نود زخم ايستادگي کرد تا شکست داد.