1- مسلمانان بايد براى به دست آوردن منافع مادى و معنوى حج در صحنه حاضر باشند. «لِيَشْهَدُوا»
2- منافع حج به قدرى مهم است که اگر مردم از دورترين نقاط دنيا هم بيايند، باز ارزش دارد. «فَجٍّ عَمِيقٍ- لِيَشْهَدُوا»
3- انجام فرمان خدا و قصد قربت داشتن در حج، با بهرهگيرىهاى گوناگون جنبى منافاتى ندارد. «لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ»
4- دستورات الهى به سود مردم است. «مَنافِعَ لَهُمْ» نفرمود: «منافعهم»
5- در حج، هم منافع دنيوى است و هم اخروى. ( «مَنافِعَ» مطلق آمده است و امام صادق عليه السلام فرمود: مراد از «مَنافِعَ» در آيه، منافع دنيا وآخرت است.) «1»
6- فلسفهى عبادات، ياد خداست. «وَ يَذْکُرُوا اسْمَ اللَّهِ» (دربارهى فلسفهى نماز نيز مىخوانيم: «أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْرِي» يعنى براى ياد خدا، نماز به پادار)
7- عنصر زمان، در نيايش و دعا مؤثّر است. «فِي أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ» (عبادات اسلامى زمان بندى مخصوصى دارد)
8- چهار پايان و تسليم بودن آنها در برابر انسان و قربانى آنها و سودهاى ديگرى که دارند، از نعمتهاى الهى است که به بشر داده شده است. «رَزَقَهُمْ»
9- استفاده از گوشت قربانى براى خود زائران جايز است. «فَکُلُوا» (بر خلاف
«1». تفسير نورالثقلين؛ کافى، ج 47، ص 422.
جلد 6 - صفحه 37
عادتهاى زمان جاهليّت که مصرفش را براى حاجى حرام مىدانستند)
10- حضور در حج و رسيدن به منافع آن، بايد با فقرزدايى همراه باشد. «وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ»
11- اجتماع اغنيا در حج نبايد آنان را از فقرا غافل کند. «أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِيرَ»