تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ذلِکَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ وَ أُحِلَّتْ لَکُمُ الْأَنْعامُ إِلاَّ ما يُتْلى عَلَيْکُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ (30)
ذلِکَ: (خبر مبتداى محذوف. اى: الامر ذلک) يعنى امر حج و مناسک آن اينست که مذکور شد. وَ مَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّهِ: و هر که بزرگ دارد حرمت‌هاى خدا را، يعنى حرمت احکام او را که هتک آن حلال نيست نگاهدارد و خلاف آن ننمايد، فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ عِنْدَ رَبِّهِ: پس آن تعظيم که حفظ احکام الهى و امتثال آن است بهتر باشد مر او را نزد پروردگار او از جهت پاداش و مجازات.
در تفسير برهان- از حضرت امام موسى کاظم عليه السّلام از پدر بزرگوارش در اين آيه شريفه فرمود: ثلاث حرمات واجبة فمن قطع منها حرمة فقد اشرک باللّه الاولى: انتهاک حرمة اللّه فى بيته الحرام. الثّانية: تعطيل الکتاب و العمل بغيره و الثّالثة: قطيعة ما اوجب اللّه من فرض طاعتنا و مودّتنا.
سه حرمت واجب است، پس هر که قطع کند حرمتى را از آن، پس بتحقيق شرک آورده به خداى تعالى: 1- هتک نمودن حرمت خدا در بيت الحرام. 2- تعطيل کتاب قرآن و عمل به غير آن. 3- قطع آنچه خدا واجب فرموده از وجوب
«1». تفسير ابو الفتوح رازى، ج 8، ص 91.
جلد 9 - صفحه 48
طاعت و مودت ما. «1» وَ أُحِلَّتْ لَکُمُ الْأَنْعامُ: و حلال کرده شد براى شما در حال احرام همه چهارپايان شتر، گاو و گوسفند و حکم آنها حکم صيد نيست. ممکن است که مراد حلال شدن انعام باشد مطلقا خواه در حال احرام و خواه در حال احلال، إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْکُمْ: مگر آنچه خوانده شود بر شما تحريم آن و از هر چيزى که حرمت آن را عارض شود مانند ميته و آنچه به نام غير خدا تزکيه کرده شود و موقوده و نطيحه. حاصل آيه آنکه حق تعالى حلال فرمود مر شما را انعام شتر و گاو و گوسفند مگر آنچه استثنا کرده در کتاب خود، پس محافظت نمائيد بر حدود آن و بپرهيزيد از آنکه حرام کنيد آنچه را که حلال است و حلال کردن آنچه حرام است چنان که بت پرستان نمودند.
فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ: پس دورى کنيد پليدى را که بتان باشد مانند اجتناب از نجاسات، و اين غايت مبالغه است در نهى از تعظيم بتان و پرهيز از پرستيدن آنان، يعنى چنانکه طبايع شما از رجس متنفر و مجتنب است، بايد از بتان نيز به اين مثابه تنفر داشته باشد و از شرک به خدا دورى کند.
وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ: و اجتناب نمائيد از گفتار دروغ مانند دعوى شرکت بتان با خدا.
در کافى شريف- به اسناد خود روايت نموده از زيد شحام که سؤال نمودم از حضرت صادق عليه السّلام از فرمايش الهى (فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ) فرمود: رجس از اوثان شطرنج، و قول زور غنا مى‌باشد. «2» و اصحاب اماميه روايت نموده‌اند که بازى شطرنج و نرد و ساير انواع قمار از اين قبيل است و احاديث بسيار در خصوص قمار و غناء وارد شده، از جمله:
فقه الرضوى (باب شرب خمر و غناء) از آن حضرت مروى است که فرمود:
من ابقى فى بيته طنبورا اوعودا او شيئا من الملاهى من المعزفة و الشّطرنج و اشباهه
«1». تفسير برهان، ج 3، ص 90، روايت 1، به نقل از محمّد بن العبّاس.
«2». تفسير برهان، ج 3، روايت 2، به نقل از محمّد بن يعقوب، ص 90.
جلد 9 - صفحه 49
اربعين يوما فقد باء بغضب من اللّه فان مات فى اربعين مات فاجرا فاسقا مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ.* هر که باقى گذارد در خانه خود طنبور يا عود يا چيزى از ملاهى را از معازف (آلاتى که با دست زده مى‌شود) و شطرنج و مانند آن چهل روز، پس بتحقيق سزاوار گردد خشمى را از جانب خدا، پس اگر بميرد در چهل روز مرده است فاجر فاسق، جايگاه او جهنم است و بد بازگشتى است.
ايضا ابن بابويه در خصال از حضرت صادق عليه السّلام که فرمود: منجم ملعون است، کاهن ملعون است، ساحر ملعون است، مغنيه ملعون است، هر که بجا آورد آن را ملعون و خورنده کسب غنا نيز ملعون مى‌باشد. «1»