تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
حُنَفاءَ لِلَّهِ غَيْرَ مُشْرِکِينَ بِهِ وَ مَنْ يُشْرِکْ بِاللَّهِ فَکَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ أَوْ تَهْوِي بِهِ الرِّيحُ فِي مَکانٍ سَحِيقٍ (31)
خلاصه حق تعالى فرمايد دورى کنيد از اوثان و قول زور:
حُنَفاءَ لِلَّهِ: در حالتى که ميل کننده باشيد از همه اديان باطله به دين اسلام براى خدا، يعنى خالص براى ذات الهى. غَيْرَ مُشْرِکِينَ بِهِ: نه شرک آرندگان به ذات سبحانى. مراد آنست که اداى مناسک نمائيد در حينى که مخلص باشيد براى خدا و برخلاف کفار، و در تلبيه حج غيرى را شريک بارى تعالى مگردانيد، يا مراد خلوص در عبادت است، يعنى جميع طاعات را خاص و خالص گردانيد براى خدا.
«1». خصال، باب الخمسه، روايت 67، ص 297.
جلد 9 - صفحه 50
وَ مَنْ يُشْرِکْ بِاللَّهِ: و هر که شرک آرد به خدا در ذات يا در صفات يا در افعال يا در عبادات، فَکَأَنَّما خَرَّ مِنَ السَّماءِ: پس گوئيا در افتاد از آسمان به روى زمين و هلاک شد، زيرا از اوج عزت ايمان به حضيض ذلت کفر افتاده، فَتَخْطَفُهُ الطَّيْرُ: پس مى‌ربايند او را مرغان مردار خوار روى زمين، و اعضاء و اجزاى او را متفرق سازند در حوصله‌هاى خود. أَوْ تَهْوِي بِهِ الرِّيحُ: يا گويا به زير مى‌افکند او را باد از موضعى مرتفع، فِي مَکانٍ سَحِيقٍ: در جائى دور از دستگيرى و فريادرسى، زيرا شيطان او را در چاه عميق ضلالت افکنده.
وجه تشبيه: خداوند تعالى در اين آيه شريفه تشبيه فرموده حال مشرک را به کسى که از آسمان بيفتد و مرغان مردارخوار به سرعت او را بربايند.
ممکن است تشبيه مرکب باشد که مشرک حالش مانند کسى است که از آسمان بيفتد و مرغان او را فورا بربايند و اجزاى او را در حوصله‌هاى خود متفرق سازند، يا باد تند وزيده او را به مکانهاى دور اندازد.
يا تشبيه مفرق باشد به اينکه ايمان مشبه باشد در علوّش به آسمان، و تارک آن شبيه باشد به افتاده از آسمان و هواهاى پست او که مغرور ساخته افکار او را شبيه به مرغان مردار خوار، و شيطانى که سرگشته نموده او را در گمراهى به بادى که اندازد او را در گودالهاى هلاکت.
بنابر معنى اول آنکه هر که شرک آرد به خداى تعالى پس بتحقيق که نفس او هلاک گشته آنچنان هلاکتى که شبيه باشد به يکى از اين دو هلاکت مذکوره.
و بنابر دوم معنى آنکه هر که از اوج ايمان به حضيض کفر افتد هواهاى نفس او را پريشان و پايمال سازند يا باد وسوسه شيطان او را در وادى گمراهى افکند و نابود شود.