تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ (39)
شأن نزول: در اسباب نزول آورده که: کفار مکه به دست و زبان در آزار و ايذاء مؤمنان مى‌کوشيدند و هر ساعت از اصحاب بعضى سرشکسته و جمعى دست بسته خدمت پيغمبر آمده شکايت مى‌نمودند. حضرت آنها را امر به صبر و مى‌فرمود که من مأمور به قتال نيستم، و زياده از هفتاد آيه در نهى از قتال وارد شده. و چون هجرت به مدينه واقع شد، اذن در قتال رسيد؛ و اول آيتى که نازل شد اين بود:
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ: دستور داده شد کارزار کردن مر کسانى را که خواهند کارزار کنند با کافران، بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا: به سبب آنکه ستم رسيده شده‌اند و جفاهاى بسيار از دشمنان کشيده‌اند بنابر صيغه مجهول معنى آنکه: دستورى داديم آنان را که کافران با ايشان مقاتله کنند کارزار نمايند. وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ: و بدرستى که خداى تعالى بر يارى دادن مظلومان که اهل ايمانند و اصحاب پيغمبر آخر الزمان، هر آينه تواناست. اين وعده ايشان است به نصرت، چنانکه به دفع اذيت کفار وعده فرموده بود.
على بن ابراهيم قمى- فرموده اين آيه در حق امير المؤمنين عليه السّلام و جعفر و حمزه نازل شد «1»، ولى حکم آن عموم بهم رسانيد.
ايضا از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که عامه مى‌گويند: اين آيه نازل شد در حق حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله وقتى که قريش او را از مکه
«1». تفسير برهان، ج 3، روايت 9، ص 94 به نقل از على بن ابراهيم.
جلد 9 - صفحه 60
بيرون نمودند؛ و حال آنکه در حق قائم عجل اللّه فرجه است، وقتى که خروج نمايد و مطالبه خون حضرت حسين عليه السّلام را نمايد و مى‌گويد: مائيم اولياء آن خون، و مائيم طلب کننده آن. «1» و روايتى ديگر در تفسير برهان وارد شده.