تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَکُمْ وَ رَفَعْنا فَوْقَکُمُ الطُّورَ خُذُوا ما آتَيْناکُمْ بِقُوَّةٍ وَ اذْکُرُوا ما فِيهِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ (63)
بعد از ذکر کفران بنى اسرائيل، بر سبيل التفات، از غيبت به خطاب عدول نموده مى‌فرمايد:
وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَکُمْ: و ياد بياوريد آن وقتى را که فرا گرفتيم عهد و پيمان شما را به متابعت حضرت موسى عليه السلام و عمل به احکام تورات، که از جمله آنها اين بود که شريک قرار ندهيد براى خدا، و به همه پيغمبران الهى و کتابهاى آسمانى تصديق نمائيد، و اوامر الهى را امتثال و
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 164
نواحى را ترک کنيد. وَ رَفَعْنا فَوْقَکُمُ الطُّورَ: و برداشتيم و بلند نموديم بالاى سر شما کوه طور را. خُذُوا ما آتَيْناکُمْ بِقُوَّةٍ: بگيريد و قبول نمائيد آنچه را که عطا فرموديم شما را از احکام، به قوّت و جدّى تمام، يعنى به ثبات و يقين که شايبه شک نداشته باشد.
عياشى از حضرت صادق عليه السلام روايت نمود که از آن حضرت سؤال شد که قوت در اين آيه آيا قوّت بدن است يا قلب؟ فرمود هر دو با هم «1». يعنى قوت بدن در طاعات و قوت قلب در اعتقادات. و مؤمن بايد قوت در دين داشته باشد؛ چنانچه در حديثى در صفات مؤمن فرمايد:
المؤمن له قوّة فى دين «2». و شأن مؤمن آنست که قوى دل باشد و از عوارضات و حوادثات متزلزل نگردد.
وَ اذْکُرُوا ما فِيهِ: و ياد کنيد و فراموش نکنيد و تفکر نمائيد آنچه در آن است، از ثواب و عقاب، و عمل به مضمون آن نمائيد. از حضرت صادق عليه السلام مروى است که ياد کنيد آنچه در ترک آن عقوبت مى‌باشد «3»، پس عمل به آن نموده آن را ترک مکنيد. لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ: براى اينکه بپرهيزيد از ناشايستگى و دورى کنيد از معاصى و محرمات.
شرح واقعه: بعد از نزول تورات بنى اسرائيل تمرّد نموده گفتند:
احکام آن مشتمل بر تکاليف شاقّه است، ما نمى‌توانيم اطاعت کنيم. حق تعالى جبرئيل را امر فرمود کوه طور را به مقدار لشکرگاه- که يک فرسخ در يک فرسخ بود- از جا برکنده و بر بالاى سر آنها بداشت به حدّ قامت مردى مانند سايبانى، و در پيش روى آنها آتشى افروخته و در عقب دريا پديد آمد. چون راه فرار مسدود ديدند، به تضرع و زارى به رو افتاده يک طرف صورت زمين گذاشته و به طرف ديگر با يک چشم به کوه نگاه
«1» تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 105، حديث سوم.
«2» اصول کافى، کتاب الايمان و الکفر، جلد 2، صفحه 231، حديث 4.
«3» تفسير عياشى، جلد اوّل، صفحه 45، حديث 53.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 165
مى‌کردند، از ترس آنکه مبادا به سر ايشان فرود آيد و لذا سجده يهود به يک طرف روى مى‌باشد. در آن حال قبول نمودند احکام تورات را.
تبصره: تصور نشود در اخذ ميثاق به طريق مذکور، که رفع کوه باشد به سر آنان، منافات با اختيار باشد، چنين نيست، زيرا ايمان از لوازم عقد قلب و در تحت اختيار بنده مى‌باشد. بنابراين ممکن است زبان اقرار کند و حال آنکه باز قلب اذعان نداشته باشد؛ چنانچه در همين قضيه واقع شده که آن موقع اقرار نمودند به قبول زبانى، امّا باطنا و قلبا تصديق نکردند و آثار مخالفت از آنها ظاهر گرديد. از جمله تصديق به نبوّت حضرت ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بود، و ايشان از روى علم و عمد امتناع ورزيدند و همچنين ساير احکام تورات، و آيه شريفه بعد نيز دالّ است بر آن.