تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَصْحابُ مَدْيَنَ وَ کُذِّبَ مُوسى فَأَمْلَيْتُ لِلْکافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَکَيْفَ کانَ نَکِيرِ (44)
«1». تفسير برهان، ج 3، ص 95 و 96، روايت 3.
جلد 9 - صفحه 66
وَ أَصْحابُ مَدْيَنَ: و اصحاب شهر مدين حضرت شعيب عليه السّلام را، وَ کُذِّبَ مُوسى: و تکذيب کرده شد موسى عليه السّلام، يعنى قبطيان او را تکذيب کردند نه قوم او که بنى اسرائيل بودند.
نکته: تغيير نظم و ايراد فعل مجهول، جهت آنست که قوم موسى، بنى اسرائيل، و ايشان مصدق او بودند نه مکذب، بلکه مکذبان او قبطيان بودند.
و ديگر به جهت اشعار به آنکه تکذيب موسى شنيع‌تر بود، به سبب آنکه آيات و معجزات او اعظم بود، پس کأنّه مى‌فرمايد: بعد از ذکر تکذيب هر قومى پيغمبرشان را و تکذيب موسى عليه السّلام نيز با آيات واضحه و معجزات عظيمه، با اين وصف پس چيست گمان تو به غير موسى عليه السّلام.
فَأَمْلَيْتُ لِلْکافِرِينَ: پس مهلت داديم مر کافران را تا وقتى که اجل مقدر ايشان در آيد، يعنى تعجيل عقوبت ايشان نکرديم تا حجت بر ايشان تمام گردد.
ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ: پس گرفتيم ايشان را به عذاب: طوفان، باد صرصر، صيحه، لشگر پشه، فرو رفتن به زمين، سنگ، عذاب يوم الظله و غرق. فَکَيْفَ کانَ نَکِيرِ:
پس چگونه بود انکار من بر ايشان آنچه بجا آوردند از تکذيب، پس تبديل نمودم نعمت را به نقمت، و زندگانى را به هلاکت، و امنيت را به عقوبت، و عمارات را به خرابى.