اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَکَأَيِّن مِن قَريَةٍ أَهلَکناها وَ هِي‌َ ظالِمَةٌ فَهِي‌َ خاوِيَةٌ عَلي عُرُوشِها وَ بِئرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصرٍ مَشِيدٍ (45)
و چه بسيار از شهرستانها و آباديها که هلاک کرديم و از بين برديم و خراب کرديم و اينکه شهرستانها ظالم بودند يعني اهل آنها پس آن شهرستانها کوبيده شد بر سقف آنها يعني سقف آنها ريخته شد و عمارات آنها خراب شد چون أهل آنها هلاک شده بودند و چه بسيار چاه‌ها که معطّل مانده کسي نبود از آنها آب بردارد و چه بسيار قصرهاي مشيّدة و عمارات ملوکانه که تمام بي‌مالک و بي‌صاحب افتاده.
(فَکَأَيِّن): يعني چه بسا.
(مِن قَريَةٍ أَهلَکناها): هلاک قري يا بتوسط خسف است و زلزله، يا بتوسط آب است و سيل، يا بتوسط باد است و باران، يا بتوسط بي‌صاحبي و بي‌پرستاري است.
(وَ هِي‌َ ظالِمَةٌ): يعني أهل آن قري که در حق‌ّ انبياء و مؤمنين ظلم کردند که در خبر است:
«الملک يبقي مع الکفر و لا يبقي مع الظّلم».
(فَهِي‌َ خاوِيَةٌ عَلي عُرُوشِها): بزبان ما طاق عمارتها سقوط کرده و پائين آمده.
(وَ بِئرٍ مُعَطَّلَةٍ): در تفسير أهل بيت عليهم السلام بئر معطّلة امام صامت است که نمي‌روند از او أخذ أحکام کنند. و بعض مفسّرين گفتند: بئري بوده در زمان صالح که چهار هزار از آن بئر آب برمي‌داشتند تمام هلاک شدند لکن اينها مصداق است نوع شهرستانها آبهاي بسياري دارد که پس از هلاکت أهل آنها اينکه آبار معطّل مي‌ماند، و تفسير ائمّه تأويل و تشبيه است، و آن هم مصاديق زيادي دارد مثل علماء اعلام در هر عصر و زمان که بسياري از ناس اعتنايي بآنها ندارند تقليد نمي‌کنند استفاده نمي‌برند بلکه توهين و هتک مي‌کنند.
(وَ قَصرٍ مَشِيدٍ): قصور ملوک و اعيان و اشراف که بدون مالک و صاحب افتاده
جلد 13 - صفحه 313
مثل آثار باستاني در مملکت ما و در تفسير ائمّه عليهم السلام است بامام ناطق تفسير فرموده.